Кыргызстанда турак жайын камсыздандыргандардын саны өсүүдө. Акыркы жылдары төлөмдөрдүн көлөмүнүн көбөйүшү калктын өзгөчө кырдаалдар учурунда мамлекеттик материалдык колдоо системасына болгон ишениминин жогорулаганын көрсөтөт.
"Кабар" агенттигине "Мамлекеттик камсыздандыруу уюму" ААКсынын Камсыздандыруу төлөмдөрү башкармалыгынын башчысы Азатбек Осмоналиев билдиргендей, 2026-жылдын башынан бери турак жайларды милдеттүү камсыздандыруу боюнча 54 камсыздандыруу кенемтесин төлөө учуру катталган.
Анын айтымында, бул учурлар боюнча жарандардын эсептерине жалпысынан 17 млн 137 миң сом которулган. Негизинен кайрылуулардын көпчүлүгү өрт кырсыктарына байланыштуу. Мыйзам боюнча Мамлекеттик камсыздандыруу уюму арызды бир айдын ичинде карап чыгууга милдеттүү, бирок иш жүзүндө төлөмдөр тезирек — көбүнчө 2–3 жуманын ичинде жүргүзүлөт.
Маселен, Бишкек шаарындагы Чыңгыз Айтматов көчөсүндө өрттүн кесепетинен бир нече батир жабыркаган. Алардын ичинен 8 батир камсыздандырылган болуп чыккан. Турак жай жашоого жараксыз болуп калгандыктан, сегиз жарандын ар бири 1 млн сомдон максималдуу төлөм алган. Бул окуя боюнча жалпы 8 млн сом төлөнгөн. Эске салсак, 2025-жылдын 15-ноябрында Бишкекте Ч. Айтматов проспектисиндеги үч кабаттуу турак үйдө өрт чыгып, 800 чарчы метрге жакын аянт күйгөн.
Ошондой эле Осмоналиев белгилегендей, учурда өлкөнүн Турак жай фондунда 1 млн 251 миңден ашык турак жай катталган. Камсыздандыруунун динамикасы туруктуу өсүп жатат: 2021–2022-жылдары көрсөткүч 10%дан бир аз гана жогору болсо, 2026-жылдын башына карата бул дээрлик 30%га жетти. Учурда өлкө боюнча 357 480 үй камсыздандырылган.
Салыштыруу үчүн: 2025-жыл ичинде компания 247 жаранга 31 млн 878 миң сом төлөп берген. Бул болсо 2026-жылда колдоо көлөмү кескин көбөйгөнүн көрсөтөт.
Мындан тышкары, мамлекеттик камсыздандыруу социалдык багытта болуп, жеткиликтүү бойдон калууда. Камсыздандыруу төлөмү жылына бир жолу төлөнөт.
Айыл жергесинде камсыздандыруунун баасы жылына 600 сом (максималдуу төлөм 500 миң сомго чейин).
Шаарларда камсыздандыруу жылына 1200 сом, ал эми максималдуу компенсация 1 миллион сомго чейин жетет.
Камсыздандыруу коргоосу өрттөн жана табигый кырсыктардан келген зыяндарды камтыйт. Аларга сел, жер көчкү, жер титирөө жана катуу шамал кирет.
Ошондой эле Азатбек Осмоналиев автотранспорт каражаттарынын ээлеринин жарандык-укуктук жоопкерчилигин милдеттүү камсыздандыруу (ОСАГО) тармагы да активдүү өнүгүп жатканын айтты. 2026-жылдын башынан бери 455 камсыздандыруу окуясы катталган.
"Бул окуялар боюнча төлөмдөрдүн суммасы 46 млн 237 миң сомду түздү. Зыяндын көлөмүн көз карандысыз эксперттер баалашат, андан кийин Мамлекеттик камсыздандыруу уюму эсептөөлөрдүн негизинде каражатты жабыр тарткан тарапка которот", - деди ал.
Адистер эскертишкендей, камсыздандыруу — бул жөн гана мыйзамдын формалдуу талабы эмес, каржылык коргонуу инструменти болуп саналат. Климаттын өзгөрмөлүүлүгү жана аймактын сейсмикалык активдүүлүгү шартында камсыздандыруу полисинин болушу күтүлбөгөн кырсыктардын кесепеттерин азайтууга жана мүлктү кыска убакытта калыбына келтирүүгө жардам берет. Бул үй-бүлөлүк бюджетке оор жүк түшүрбөйт.
