Бишкек, 12.11.25. /Кабар/. Эмгек, социалдык камсыздоо жана миграция министрлиги министрлер кабинетинин "Квалификациялуу жумушчу күчүнө болгон талапты талдоо жана болжолдоо тартибин бекитүү жөнүндө" токтом долбоорун коомдук талкууга чыгарды.
Долбоордун максаты жана милдеттери
Долбоор төмөнкүлөргө мүмкүндүк берүүчү статистикалык маалыматтарды чогултууга жана талдоого системалуу ыкманы киргизүүгө багытталган:
- кыска мөөнөттүү мезгилге (3 жылга чейин) квалификациялуу кадрларга болгон суроо-талаптын жана сунуштун динамикасын баалоо жана болжолдоо;
- кесиптик билим берүү – баштапкы, орто жана жогорку – системасы үчүн эмгек рыногунун керектөөлөрүнө ылайык адистерди кабыл алуу жана чыгаруу боюнча сунуштарды иштеп чыгуу.
Иштеп чыгууга негиздеме
Документ КР "Жаштар жөнүндө" мыйзамынын 9-беренесинин 1-бөлүгүнө ылайык, даярдалган жана адискөй кадрларга болгон эмгек рыногунун муктаждыгын талдоонун жана болжолдоонун натыйжалуулугун жогорулатууга, ошондой эле кесиптик окуу жайлардын бүтүрүүчүлөрүнүн санын адистиктер боюнча көзөмөлдөөгө багытталган.
Алдын ала жыйынтыктар жана тажрыйба
2024-жылы Эмгек, Билим берүү министрликтери жана Улуттук статистикалык комитети Европа билим фондунун DARYA ("Борбор Азиядагы тапкыч жаштар үчүн диалог жана аракеттер") долбоорунун колдоосу менен квалификациялуу жумушчу күчүнө болгон талапка пилоттук талдоо жүргүзүшкөн.
Изилдөө үч ведомствонун 2023-жылдын 23-августундагы биргелешкен буйругунун негизинде жүргүзүлүп, экономиканын бардык тармактарындагы жумуш берүүчүлөрдүн сурамжылоосун, жумушсуздук, бош жумуш орундары, лицейлердин, колледждердин жана жогорку окуу жайларынын бүтүрүүчүлөрү жөнүндө маалыматтарды, ошондой эле Улуттук статистика комитетинин жана Экономика жана коммерция министрлигинин статистикасын камтыган.
Сурамжылоого өлкөнүн ар кайсы секторлорун жана аймактарын чагылдырган 3005 юридикалык жана 1002 жеке жак катышкан. Алынган маалыматтар 2025-жылдын июль айында КР президентинин администрациясына жана тиешелүү ведомстволорго жөнөтүлгөн аналитикалык отчеттун негизин түзгөн.
Практикалык мааниси
Сунушталып жаткан Квалификациялуу жумушчу күчүнө болгон талапты талдоо жана болжолдоо тартиби төмөнкүлөргө мүмкүндүк берет:
- кадрлары ашыкча же жетишсиз болгон кесиптерди аныктоо;
- билим берүү программаларын оңдоо боюнча сунуштарды иштеп чыгуу;
- экономиканын керектөөлөрү менен адистерди даярдоонун ортосундагы айырмачылыктын тобокелдигин азайтуу.
Ошол эле учурда, бул тартип эмгек рыногунун өзүн-өзү жөнгө салуучу табигый процесстерине тийбейт, бирок суроо-талап менен сунуштун ортосунда олуттуу дисбаланс байкалган багыттарга басым жасайт.
Финансылык камсыздоо
Долбоорду ишке ашыруу 2030-жылдан баштап үч жылда бир жолу республикалык бюджеттен 6 миллион сом бөлүүнү талап кылат. Талдоонун кийинки этабын 2027-жылы DARYA долбоорунун колдоосу менен өткөрүү пландаштырылууда.
Каражаттар жумуш берүүчүлөрдүн социологиялык сурамжылоолорун өткөрүүгө жана көз карандысыз изилдөө компанияларын тартууга багытталат. Үлгү алуу өлкө боюнча юридикалык жактардын кеминде 10 пайызын жана жеке жактардын жана дыйкан чарбалардын 1 пайызын камтыйт деп болжолдонууда, бул натыйжалардын өкүлчүлүктүүлүгүн камсыз кылат.
