Бишкек, 17.11.25 /Кабар/. Ташкентте өткөн Борбор Азия мамлекет башчыларынын консультативдик саммитинде регион лидерлери Кыргызстанды 2027–2028-жылдары БУУнун Коопсуздук кеңешинин убактылуу мүчөлүгүнө бир добуштан колдошту. Саммитте кабыл алынган биргелешкен кайрылуу БУУнун бардык мүчө өлкөлөрүнө жөнөтүлөт. Бул чечим Кыргызстандын талапкерлигин олуттуу бекемдеп, Борбор Азиянын глобалдык маселелер боюнча өз ара жакындашуусун көрсөттү.
Беш мамлекеттин бирдиктүү позициясы Борбор Азия эл аралык аренада активдүү ролду ала баштаганын айгинелейт. Кыргызстанга көрсөтүлгөн колдоо — региондун коопсуздук, экономика жана глобалдык өнүгүү боюнча чечимдер кабыл алынган эл аралык институттардагы өз ордун бекемдөөгө умтулуп жатканынан кабар берет.
Регионалдык биримдик: дүйнөлүк коомчулукка берилген сигнал. БУУдагы добуш берүү процесси көп факторлорду камтыйт, алардын бири аймактык консенсус. Коңшулардын бирдиктүү колдоосу Кыргызстанга атаандаштык шарттарында олуттуу артыкчылык берет.
Кыргызстан талапкерлигин Азия-Тынч океан тобунан көрсөтүүдө. Бул топто анын негизги атаандашы буга чейин бир нече жолу Коопсуздук кеңешине мүчө болгон Филиппиндер. Алардын тажрыйбасы күчтүү аргумент.
Ошентсе да, Бишкек адилеттүү өкүлчүлүк принцибин алдыга чыгарып келет. Президент Садыр Жапаров бир нече жолу мындай мүчөлүккө мурда катышпаган мамлекеттерге да мүмкүнчүлүк берүү зарылдыгын баса белгилеген. Бул аргумент БУУнун реформасын жактап келген мамлекеттерден колдоо табышы мүмкүн.
Кыргызстан үчүн Коопсуздук кеңешиндеги мүчө болуу маанилүү. Эгер Кыргызстан тандалып алынса, өлкө төмөнкү мүмкүнчүлүктөргө ээ болот:
- БУУнун Коопсуздук кеңешинин бардык жыйындарына катышуу;
- Дүйнөлүк конфликттер, санкциялар, тынчтык орнотуу маселелерин талкуулоого түз аралашуу;
- Борбор Азиянын кызыкчылыктарын глобалдык деңгээлде илгерилетүү;
- Климаттык тобокелдиктер, суу ресурстары, энергетикалык коопсуздук жана миграция сыяктуу регион үчүн маанилүү темаларды көтөрүү;
- Узак мөөнөттүү дипломатиялык салмагын жогорулатуу.
Бул Кыргызстан үчүн эл аралык позициясын бекемдөөгө багытталган олуттуу кадам. Борбор Азия өлкөлөрүнүн бирдиктүү колдоосу Кыргызстандын талапкерлигин глобалдык деңгээлде олуттуу күчөтөт. Эми Кыргызстанга БУУ мүчө мамлекеттеринин жетиштүү колдоосун топтоо жана Коопсуздук кеңешинин мүчөсү катары бардык милдеттерди аткарууга даяр экенин далилдөө маанилүү.
Эл аралык мамилелер боюнча эксперт Улугбек Ерешеев Кыргызстанды колдоо чөйрөсү сөзсүз кеңейет деп ишенет.
«Кыргызстан үчүн бул маанилүү, анткени бул өлкөнүн барган сайын таасирдүү болуп баратканын айгинелейт жана бүткүл аймактын кызыкчылыктарын илгерилетүүгө мүмкүнчүлүк берет. Менимче, ШКУ боюнча өнөктөштөр дагы биздин өлкөнү колдошот.
Бул эл аралык уюмдун кадыр-баркы тынымсыз өсүүдө жана анын эл аралык процесстерге тийгизген таасири абдан чоң. Шанхай Кызматташтык Уюму үчүн Афганистандагы коопсуздук, суу жана энергетика маселелери, транспорттук жолдорду өнүктүрүү сыяктуу темаларды илгерилетүү маанилүү.
Кыргызстан дагы глобалдык туруктуулукту сактоого кызыкдар, ошондо ири инфраструктуралык долбоорлор ишке ашырылат. Бишкектин позициясы көптөгөн мамлекеттерге жакын жана түшүнүктүү», - деди Ерешеев.
