Бишкек, 04.06.26. /Кабар/. ЕАЭБ жана ШКУ боюнча өнөктөштөр менен өз ара аракеттенүү Кыргызстан өзүнүн географиялык абалын жана жаратылыш байлыктарын колдонуусуна, ошондой эле чийки затка негизделген өнүгүү моделинен баш тартып, күчтүү экономиканы кура башташына шарт түздү. Республика кошумча нарк чынжырчаларына кошулуп, ири Евразиялык өнүгүү мейкиндигинде түзүлүп жаткан логистикалык долбоорлорго интеграцияланууда.
Бул багыттагы алгачкы маанилүү кадам транспорттук туюктан чыгуу болду. "Кытай – Кыргызстан – Өзбекстан" темир жолун куруу долбоору бир нече ондогон жылдар бою кызыктуу концептуалдык сунуш бойдон гана калып келген. ШКУ боюнча негизги өнөктөштөр менен маанилүү саясий кеңештерди жана сүйлөшүүлөрдү жүргүзүү аркылуу президент Садыр Жапаров бул иштеги конкреттүү жылыштарга жетишти. Мамлекет башчысы бул флагмандык инфраструктуралык долбоордун Шанхай кызматташтык уюму тарабынан колдоого алынышына жетишти.
Бул өлкөнүн экономикалык өнүгүү багытын көп жагынан алдын ала аныктаган чоң дипломатиялык жеңиш болуп калды. Темир жол магистралы дагы эле курулуп жатат, ал эми Кыргызстанга инвестиция агымы эселеп көбөйдү. Жогорку өткөрүмдүүлүккө ээ жол дүйнөлүк рынокторго товарларды экспорттоо үчүн уникалдуу мүмкүнчүлүктөрдү жаратат. Биз континенттин соода жолдорунун башкы кесилишинде турабыз. Биздин республикадан жүктөрдү бардык багыттарга, анын ичинде Европага, Жакынкы Чыгышка жана Түштүк-Чыгыш Азияга жөнөтүүгө болот.
Кыргызстан аркылуу Евразия континентинин бардык бөлүктөрүн эң кыска аралык менен байланыштырган жол өтөт. Ошондуктан биз Кыргызстандын бардык региондорун байланыштырган логистикалык борборлордун, кургак порттордун жана транспорттук артериялардын курулушунун өсүшүн байкап жатабыз. Мунун артынан өнөр жай потенциалынын өсүшү катталды. Республикада завод-фабрикаларды куруу экономикалык жактан максатка ылайыктуу жана пайдалуу болуп калды. Инвесторлор ишканаларга акча гана салбастан, өздөрү менен бирге кызыктуу технологияларды да ала келүүдө. Бул реалдуу сектордун өсүшүнө жана экономиканын өндүрүмдүүлүгүн жана атаандаштыкка жөндөмдүүлүгүн жогорулатууга маанилүү кошумча стимул болуп саналат.
Ошентип, акыркы бир нече жылдын ичинде Кыргызстан өзүнүн унаа өнөр жайына ээ болду. Машина куруу гана эмес, жабдуу куруу жана металл иштетүү тармагы да өнүгүүдө. Жылдан жылга айыл чарба продукциясын кайра иштетүүчү ишканалардын саны көбөйүүдө. Эгерде мурда жашылча-жемиштер өлкөдөн чийки зат катары ташылып кетсе, азыр республика консерваланган жашылча-жемиштерди, ширелерди, ошондой эле сыр, каймак май жана иштетилген этти экспорттоп жатат.
Тоо-кен тармагы өзгөчө көңүл бурууну талап кылат. Кумтөрдүн тажрыйбасы бизди көп нерсеге үйрөттү, президент Садыр Жапаров алтын казуу секторундагы системалуу коррупциянын бетин ачып, стратегиялык ишкананын улутташтырылышына жетишти. Эми Кыргызстанда казылып жаткан баалуу металл биринчи кезекте элдин алтын фонду. Алар экономиканын туруктуулугун жана улуттук валютанын курсунун туруктуулугун кепилдеген резервдер. Республиканын резервинде 50 тоннага жакын монетардык алтын бар, бул эгемендик алгандан берки рекорддук көрсөткүч, долларга эсептегенде сумма таасирдүү, 10 миллиард доллардын тегерегинде.
Курулуш сектору ИДПнын өсүшүнө олуттуу салым кошуу менен рекорддук көрсөткүчтөргө жетишүүдө. Бул багытта турак жайларды жана башка имараттарды куруу үчүн зарыл болгон курулуш материалдарынын басымдуу бөлүгүнүн Кыргызстанда өндүрүлүп жатканын эске алуу маанилүү. Цемент, шифер, дубал блоктору жана кыш көптөн бери ата мекендик ишканалар тарабынан чыгарылып келет. Мындай суроо-талап бизнеске продукциянын ассортиментин көбөйтүү менен курулуш материалдарын чыгарууну кеңейтүүгө мүмкүндүк берет.
Ал эми туризм тармагы өзгөчө орунду ээлейт. Өлкө боюнча ыңгайлуу мейманканалар, тоо лыжа курорттору, ири спорттук ареналар жана башкалар курулууда. Жаңы туристтик маршруттар иштелип чыгып, кооз капчыгайларда асма жолдор, ыңгайлуу тамактануу жайлары жана эс алуучулар үчүн коттедждер курулууда.
Экономиканын керектөөлөрүнүн өсүшү энергетика секторун алдыга сүйрөөдө. Ооба, бул тармакта өзгөчө кырдаал режими дагы эле күчүндө, бирок ошону менен бирге ондогон ГЭСтердин, күн жана шамал электр станцияларынын курулушу жогорку темпте жүрүүдө. Камбар-Ата-1 ири гидроэлектростанциясын куруу башталып, Кара-Кече көмүр кенинде кубаттуу ЖЭБ долбоорлонууда. Планга ылайык, бир нече жылдан кийин Кыргызстан иштелип чыккан кубаттуулуктун тартыштыгынан чыгып, электр энергиясын экспорттоочу өлкөгө айланат.
Жакында эле Беларустун басылмаларынын биринде “Кыргызстан — жаңы борбор азиялык ак илбирс” деген аталыштагы макала жарык көрдү.
Материалдын авторлору өлкөбүздө бир нече жылдын ичинде эле ишке ашкан өзгөрүүлөргө жогору баа беришип, мамлекеттик башкаруу тутумун өнүктүрүүгө, масштабдуу санариптештирүүгө, коррупцияга каршы күрөшкө жана президент Садыр Жапаровдун жетекчилиги астында жүргүзүлүп жаткан башка реформаларга өзгөчө көңүл бурушкан. Сырттан айтылган көз караш ар дайым кызыктуу, ал адаттагыдай эле эң маанилүү иш-аракеттерге басым жасайт. Кыргызстандын жетишкендиктери объективдүү реалдуулук, муну биздин эң жакын өнөктөштөрүбүз да айтып, өлкөбүздү экономикалык керемет деп аташууда.
