Президент Садыр Жапаровдун 3–4-декабрда Пакистанга мамлекеттик визити эки өлкө үчүн жылдын акыркы айындагы эң маанилүү эл аралык окуялардын бири болду.
Мамлекет башчысынын Исламабаддагы “Нур Хан” аскердик базасына келүүсү дипломатиялык салтанат менен коштолду, бул эки тараптуу мамилелердин жогорку деңгээлин көрсөткөн маанилүү иш-чара болду. Кыргызстан менен Пакистандын мамлекеттик желектери илинип, премьер-министр Шахбаз Шариф менен Пакистан президенти Асиф Али Зардари баш болгон жогорку мамлекеттик кызматкерлер тарабынан саламдашуу уюштурулду. Салттуу 21-снаряддык салют атылып, иш-чарага өзгөчө салтанаттык маанини кошту.
Кыргызстан менен Пакистан акыркы он жылдарда коопсуздук, соода, транспорт жана энергетика чөйрөсүндөгү жалпы кызыкчылыктарга негизделген өнөктөштүктү өнүктүрүп келүүдө. Бирок акыркы жылдары кызматташтык акырындык менен жогорку технологиялар жана коргонуу өнөр жайы багыттарына бурулууда.
Жапаровдун визити Кыргызстандын тышкы саясаттагы активдүүлүгү күчөгөн учурга туш келди; өлкө салттуу багыттардан тышкары жаңы өнөктөштүктү кеңейтүүгө умтулууда.
Программанын борбордук пункттарынын бири Пакистандагы эң ири инновациялык кластер болгон Улуттук аэрокосмостук илим жана технология паркы (NASTP) менен таанышуу болду. Бул борбор мамлекеттик органдарды, илимий институттарды жана өнөр жайды бириктирип, Пакистандын авиация, космос, IT жана киберкоопсуздук жаатындагы технологиялык жетишкендиктерин чагылдырган көргөзмө болуп саналат.
Кыргызстан үчүн коргонуу тармагын модернизациялоо, санариптик компетенцияларды өнүктүрүү, өзүнүн инновациялык борборлорун түзүү жана улуттук коопсуздукту күчөтүү максатында мындай таанышуу жөн гана экскурсия эмес, чыныгы мааниге ээ. Бул мүмкүнчүлүктөр технологиялык чынжырларга интеграциялоого, тажрыйба алмашууга, адистерди даярдоого жана келечектеги биргелешкен долбоорлорго жол ачат.
Садыр Жапаров NASTP Alpha экспозициясын кенен карап чыгып, заманбап курал-жарак жана технологиялык үлгүлөрдү көрдү. Анын ичинде JF-17 Thunder көп максаттуу аскердик учагы — Пакистан менен Кытайдын биргелешкен иштелип чыккан үлгүсү да көрсөтүлдү. Бул учак Пакистандын башка өлкөлөр менен аскердик-техникалык кызматташтыгынын маанилүү элементтеринин бири болуп, эл аралык базарларга экспорттолот.
Президентке учактын багыттоо системалары, маневр мүнөздөмөлөрү, борттук жабдуулары жана курал-жарактары көрсөтүлдү. Жапаров учкуч кабинетине да кирип, адистерден учактын мүмкүнчүлүктөрү, эксплуатация шарттары жана учкучтарды даярдоо өзгөчөлүктөрү тууралуу кенен маалымат алды.
NASTPдагы көргөзмөгө Жапаровдун жогорку баа берүүсү Кыргызстанда авиациядан ITге чейин кызыгуу өсүп жатканын көрсөттү.
Келечектеги кызматташтык багыттары төмөнкүлөрдү камтышы мүмкүн:
- Кыргыз адистерин Пакистандагы авиация жана кибернетикалык борборлордо окутуу;
- Биргелешкен илимий жана изилдөө долбоорлору;
- Коопсуздук, байланыш жана мамлекеттик башкарууну санариптештирүү жаатында технология алмашуу;
- Кыргыз компанияларынын Пакистандагы жогорку технологиялык парктарга катышуусу.
Мындан тышкары, Пакистан транспорттук коридорлордо маанилүү өнөктөш катары каралууда. Негизги багыттардын бири — Кытай-Пакистан экономикалык коридору жана QTTA келишимдеринин мүмкүнчүлүктөрүн пайдалануу болуп саналат. Мунун аркасында Кыргызстан Пакистандын транспорттук маршруттарынан Индия океанындагы портторго чыгуу перспективасына ээ болот. Бул өлкөнүн экспорттук мүмкүнчүлүктөрүн олуттуу кеңейтүүгө, логистиканын чыгымын азайтууга жана региондун экономикалык байланышын күчөтүүгө мүмкүндүк берет.
Саясат таануучу Марс Сариев “Кабар” агенттигине берген маегинде Садыр Жапаровдун Пакистанга жасаган визити жөн гана дипломатиялык окуя эмес, Борбордук жана Түштүк Азиянын жаңы деңгээлдеги өз ара аракеттенишин түзүүгө жасалган кадам деп белгиледи.
“Кыргызстан Пакистан үчүн транспорттук, энергетикалык жана билим берүү багытындагы өнөктөш катары өз позициясын бекемдөө, ошондой эле түзүлгөн түз диалог аркылуу региондук коопсуздуктун деңгээлин жогорулатуу мүмкүнчүлүгүнө ээ болду. Мындай кызматташтык бүткүл региондун кызыкчылыгына жооп берет”, — дейт Марс Сариев.
Садыр Жапаровдун Пакистанга мамлекеттик сапары дипломатиялык чектен алда канча жогору мааниге ээ. Бул Кыргызстандын жаңы эл аралык технологиялык өнөктөштүк тармагына киришинин белгиси.
NASTPга жасалган сапар символдук жана практикалык мааниге ээ. Бишкек модернизацияга умтулуп жатат, Пакистан болсо тажрыйба жана технологияларды сунуштоого даяр. Жапаров өз сөзүндө белгилегендей: “Кыргызстан инновациялар жана жогорку технологиялар жаатында кызматташууга ачык”.
Бул позиция өлкөнүн тышкы саясатынын жаңы параметрлерин аныктап, Евразия картасындагы ролун күчөтөт.
