Бишкек, 21.05.25. /Кабар/. Бүгүн Камчыбек Ташиевдин катышуусунда Кыргызстанда жүргөн чет өлкөлүктөрдүн мыйзамсыз миграциясы темасында тийиштүү мамлекеттик органдардын өкүлдөрүнүн катышуусунда кеңешме өттү.
Кеңешменин башында Камчыбек Ташиев өлкөдөгү коомдук-саясий, социалдык-экономикалык жана криминогендик кырдаалдын турукташуусу, ошондой эле кыргыз коомунун ачыктыгы, толеранттуулугу, ЖОЖдордо окуунун арзандыгы жана коррупцияга каршы күрөш боюнча жетишилген оң натыйжалар фонунда Кыргызстанга келген чет өлкөлүк жарандардын — туристтердин, студенттердин жана эмгек мигранттарынын санынын өсүшү тенденциясы белгиленди.
Жыл башынан бери Кыргызстанга 61 миң турист, 30 миң студент жана 12 миң эмгек мигранты (расмий түрдө) келген. Мындан тышкары, үй-бүлөлүк, кызматтык, диний ж.б. категорияларда 10 миңден ашык адам өлкөгө кирген. Анын ичинен мыйзамсыз мигранттардын саны 5 миңге жакын.
Ташиев белгилегендей, көптөгөн чет өлкөлүктөр өлкөгө мыйзамсыз кирип, турист же студент катары келип, бирок иштеп жатышат. Ошондой эле айрым учурда иш берүүчүлөр же окуу жайлары чет өлкөлүктөрдүн визаларын өз убагында узартып бербей, мыйзамсыз мигранттарды жумушка алып, миграциялык мыйзамдарды бузушат. Мунун натыйжасында, өлкөдө тартип бузган чет элдиктер көбөйүп жатат.
Натыйжада, мыйзамсыз мигранттар спирт ичимдиктерин жана баңги заттарын колдонуп, коомдук жайларда маданиятсыз жүрүшүп, жергиликтүү калктын каада-салтын жана маданиятын урматтабай жатышат. Бул өз кезегинде улуттар аралык конфликтерге жана коомдук тартиптин бузулушуна алып келиши мүмкүн.
Айрым чет өлкөлүктөрдүн арасындагы мындай терс көрүнүштөргө, анын ичинде ЖОЖдор, ар кандай өндүрүштүк, курулуш компаниялары жана турагенттиктер талаптагыдай эмес иш алып барууда, алар көбүнчө өлкөнүн мыйзамдарын сактоо маселелерине маани беришпейт, укук бузуулар үчүн мүмкүн болуучу кесепеттерди көрсөтүү менен алар менен алдын ала түшүндүрүү-алдын алуу иштерин жүргүзүшпөйт.
Бул маселелерди чечүү үчүн, 1-январдан тартып Кыргызстанда миграциялык процесстерди жакшыртуу жана тартипке келтирүү максатында президенттин жарлыгы ишке кирди. Ага ылайык, мыйзамсыз эмгек мигранттардын отурукташуусуна жол бербөө, уруксат берүүчү документтерди туура берүү жана коррупцияга каршы чаралар көрүлүүдө.
Өзгөчө:
- мыйзамдарга өзгөртүүлөр киргизилди (ыйгарым укуктар бир органга – Тышкы иштер министрлигине берилди);
- чет өлкөлүк жумушчу күчүн тартууга республикалык квотаны бөлүштүрүү боюнча ведомстволор аралык комиссия жоюлду;
- чет өлкөлүктөр үчүн эмгек визасы менен бирдиктүү уруксатты берүү «Электрондук виза» электрондук порталы аркылуу "Бирдиктүү терезе" принцибинде белгиленген;
- режимди бузгандыгы үчүн айыптар көбөйтүлдү жана чакыруучу тараптын жоопкерчилиги күчөтүлдү (бузуу мөөнөтүнө жараша акчалай жазанын дифференцияланган эсеби, 1 айга чейин – 5500, 3 айга чейин – 10 000, 6 айга чейин – 15 000, 1 жылга чейин – 17 500, 1 жылдан жогору – 20 000 сом), мурда эреже бузуунун мөөнөтүнө карабастан 5 500 сом гана төлөшкөн. Юридикалык жактар үчүн айып: 1 айга чейин – 5500, 3 айга чейин – 10 000, 6 айга чейин – 15 000, 1 жылга чейин – 20 000, 1 жылдан жогору – 30 000 сом;
- республикалык бюджетте ИИМге чет өлкөлүктөрдү депортациялоо менен байланышкан чыгымдарга кошумча 280 млн. сом каралган (бирдиктүү иштөөгө уруксат төлөөдө көрсөтүлгөн максаттарга 5 миң сом жумшалат).
Ушуга байланыштуу көйгөйдү чечүү боюнча төмөнкү сунуштар айтылды:
- Жаңы эрежелердин алкагында миграциялык процесстерди тартипке келтирүү максатында 20 күндүн ичинде (үстүбүздөгү жылдын 10-июнуна чейин) Кыргызстанда миграциялык мыйзамдарды бузуу менен жүргөн бардык чет өлкөлүктөр, (өлкөдө жүрүү) статусун мыйзамдаштырууга же өз ыктыяры менен өлкөдөн чыгып кетүүгө тийиш.
- Компетенттүү органдар белгиленген мөөнөттө (үстүбүздөгү жылдын 10-июнуна чейин) мамлекет тарабынан кабыл алынган миграциялык чечимдер жөнүндө жалпыга маалымдоо каражаттарында, социалдык тармактарда, электрондук порталдарда жана чет тилдердеги веб-сайттарда жеткиликтүү маалыматтык иштерди жүргүзүүгө милдеттүү.
- Укук коргоо органдары үстүбүздөгү жылдын 10-июнунан тартып бүткүл өлкө боюнча бардык күч түзүмдөрүн тартуу менен атайын иштелип чыккан "легалсыз" операциясынын алкагында кеңири масштабдуу активдүү текшерүү иш-чараларын жүргүзсүн жана өлкөдө жүрүү тартибин бузган адамдарга, анын ичинде чакыруу субъекттерине карата административдик жана кылмыш мүнөзүндөгү толук чараларды көрсүн.
- Улуттук коопсуздук мамлекеттик комитеттин өз алдынча аймактык жана линиялык бөлүмдөрүнүн башчылары бул багытта жогоруда белгиленген активдүү иш-чаралардын аткарылышын жеке контролго алышсын.
