Бишкек, 03.09.25. /Кабар/. Күз башталып, аба салкындай баштады. Бул мезгилде организм суук жана нымдуу аба ырайына ыңгайлашууга мажбур болот. Республикалык ден соолукту чыңдоо жана массалык коммуникация борбору күзгө кантип даярдануу, күчтү сактоо жана иммунитетти колдоо боюнча маалымат берди.
Күздүн башталышы бүтүндөй үй-бүлө үчүн өзгөчө байкалат: каникул бүтүп, мектеп окуучулары жана студенттер окууга кайтышат, организмге кошумча жүк артылат. Мезгилдин өзгөрүшү рационго да таасирин тийгизет: күзүндө жайкы жеңил тамактар организмди керектүү энергия менен камсыз кылбай калат.
Аба ырайынын салкын болушу жана күн нурунун азайышы менен организмде D витамини азайып, организмдин коргоочу функцияларын начарлатат. Адамда чарчоо, башы оору жана кыжырдануу пайда болот.
Күн тартиби: күн тартибин сактаңыз жана уйкуга жетиштүү убакыт бөлүңүз. Жумуш учурунда тыныгууларды жасаңыз: ар бир саатта эс алууга, көнүгүү, медитация жасоого он мүнөт бөлүңүз. Мелатониндин көп пайызы түнкү саат 2ден 5ке чейин уктап жатканда бөлүнүп чыгат. Андыктан, кечки саат 23:00дөн кеч эмес, тынч жана караңгы бөлмөдө уктоо сунушталат.
Тамактануу: баланс менен тамактануу. Тамак-аш пайдалуу болушу керек, демек, анын курамында белоктор, майлар, углеводдор, витаминдер жана минералдар болушу шарт. Мөмө-жемиштер, жашылчалар, майсыз эт, дан азыктары, деңиз азыктары жана жаңгактар менен ар түрдүү тамактануу организмди табигый антиоксиданттар менен камсыз кылат. Про жана пребиотиктерди камтыган сүт азыктары (айран, йогурт, айран) абдан пайдалуу.
Витаминдер: кыш мезгилине күзүндө витаминдерди активдүү камдап алыңыз. Күнүмдүк рационго мүмкүн болушунча жашылча-жемиштерди киргизүү зарыл, өзгөчө балдар жана карылар үчүн. Ошондой эле чөптөрдөн жана мөмө-жемиштерден жасалган чай ичип, организмди С витамини менен табигый түрдө камсыз кылууну алдын ала ойлонушуңуз керек.
Физикалык активдүүлүк: физикалык жактан активдүү болуңуз. Спорт бардык органдын резервдик күчтөрүн чыңдайт. Спорт залга, бассейнге барыңыз, футбол же башка оюндарды ойноңуз, велосипед тебиңиз, көчөдө жана парктарда жөө көп басыңыз жана лифттен баш тартыңыз.
Стресс: стресстен алыс болуңуз. Биз көп уккан күзгү блюз үчүн жөнөкөй түшүндүрмө бар. Бакыт гормону серотонин мелатонин тарабынан синтезделет, анын иштелип чыгышы күндүзгү убакыттын азайышынан улам азаят, ошондуктан адам стресске кабылып, кыжырданат жана иммундук системага терс таасирин тийгизген депрессияга түшүп калышы мүмкүн.
Кийим-кече: суук күндөрү үшүп калбаш үчүн, аба ырайына жараша, табигый кездемеден тигилген кийимдерди кийиңиз. Нөлдөн төмөн температурада жука колготки жана кыска куртка кийүүгө болбойт жана сөзсүз баш кийим керек.
Сиздин үйүңүз: үйүңүздө ыңгайлуу шарттарды сактаңыз (абанын температурасы +18ден +22 °Cге чейин, нымдуулук 50 - 60% чегинде). Аз нымдуулук мурундун жана тамактын былжыр челине зыян келтирет, ал эми көбүрөөк болсо нымдуулуктун пайда болушуна өбөлгө түзөт.
Жогорку температурада адам дискомфортту сезиши мүмкүн, ошондой эле патогендик бактериялардын активдүү өсүшү байкалат.
Медициналык текшерүү: суук түшкөнгө чейин бардык оорулардын алдын алуу керек. Эгер өнөкөт оорулар бар болсо дарыгерге кайрылуу зарыл.
Профилактикалык чаралар өтмөк мезгилди жеңил өткөрүүгө жана оорулардын күчөшүнө жол бербөөгө жардам берет.
Организмди суукка даярдоо үчүн бир ай убакыт керек, ошондуктан азыртан баштап уктоо тартибиңизди жакшыртыңыз, тең салмактуу тамактанууга көңүл буруңуз, стресске каршы күрөшүңүз, ошондой эле денеңизди машыктырып, чыйратыңыз – анда суук мезгил денеңизге да, жаныңызга да жеңил өтөт.
