Жалпы республикалык тестирлөөдөн (ЖРТ) босого баллга жетпей упай топтогон абитуриенттер эмне кылышы керек? Быйыл эле окууга тапшырууга мүмкүнчүлүк барбы же кийинки жылды күтүүгө туура келеби? Бул тууралуу Илим, жогорку билим берүү жана инновациялар министрлиги “Кабар” агенттигине бардык мүмкүн болгон багыттарды түшүндүрүп берди.
Колледждер төмөнкү босого балл менен кабыл алышат
Жогорку окуу жайларга тапшырууга жетиштүү балл топтой албагандар үчүн орто кесиптик окуу жайлардын эшиги ачык. Мында босого балл кыйла төмөн.
ЖРТнын жогорку окуу жайларга коюлган босого баллынан төмөн упай алган абитуриенттер колледждерге тапшыруу сынагына катыша алышат. Орто кесиптик билим берүү үчүн ЖРТнын босого баллы негизги тест боюнча 90 балл, ал эми предметтик тесттер боюнча 40 балл болуп белгиленген. Ошондой эле маданият, искусство жана дене тарбия багытындагы адистиктерге тапшырууда ЖРТ жыйынтыктары талап кылынбай тургандыгы министрликтен түшүндүрүлдү.
Күзүндө кайра тапшырып, кайрадан мүмкүнчүлүк алууга болот
Жетиштүү балл ала албаган абитуриенттерге дагы бир жыл күтүүнүн кереги жок. Күзүндө кошумча тестирлөө өткөрүлөт. Кошумча тестирлөөнүн жыйынтыктары менен жогорку окуу жайларга кышкы кабыл алууда тапшырууга болот.
"Күзүндө абитуриенттер ЖРТны кайра тапшырып, андан жогору балл алган учурда бош орундарга кышкы кабыл алуу кампаниясына катышууга мүмкүнчүлүк алышат", - деп белгилешти мекемеден.
Колледжден кийин - ЖОЖго тездетилген программа аркылуу
Дагы бир мүмкүнчүлүк — алгач орто кесиптик билим алып, андан кийин жогорку окуу жайда окууну улантуу. Бул үчүн мыйзамдуу негиз бар.
“Кыргыз Республикасынын “Билим берүү жөнүндө” мыйзамына ылайык, орто кесиптик билимге ээ болгон жарандар тиешелүү багыт боюнча жогорку кесиптик билимди тездетилген программалар аркылуу алууга укуктуу”, — деп билдиришти министрликтен.
Бул мүмкүнчүлүк колледж бүтүрүүчүлөрүнө ЖОЖ дипломун алуу үчүн убакытты үнөмдөөгө шарт түзөт.
Ошол эле учурда 2026-жылдан тартып 11-класстын аттестатынын негизинде колледждерге кабыл алуу да ЖРТ жыйынтыгы боюнча жүргүзүлөт. Орто кесиптик билим берүү үчүн ЖРТнын босого баллы негизги тест боюнча 90 балл, ал эми предметтик тесттер боюнча 40 балл болуп белгиленген.
Өтүү баллдары кандайча аныкталат
Илим, жогорку билим берүү жана инновациялар министрлигинин маалыматына ылайык, ЖРТнын жыйынтыктары маданият, искусство, дене тарбия жана спорт тармагындагы адистиктерден тышкары, гранттык орундарга жана келишимдик негизде окууга тапшырууда талап кылынат.
“Министрлик тарабынан ЖРТнын босого баллы гана белгиленет, башкача айтканда, бул — сынакка катышууга мүмкүн болгон минималдуу балл. Ал эми жогорку окуу жайлар, адистиктер же багыттар боюнча өтүү баллдары алдын ала аныкталбайт, алар сынактын жыйынтыгына жараша түзүлөт”, — деп түшүндүрүштү ведомстводон.
ЖОЖдордун жана адистиктердин негизги тест боюнча орточо балл көрсөткүч рейтинги менен Билим берүүнү баалоо жана окутуу методдору борборунун отчетунан таанышууга болот: https://testing.kg/media/Report_ORT_2025_ru.pdf
Бүгүнкү күндө кайсы адистиктер артыкчылыкка ээ?
Кыргызстандын Эмгек, социалдык камсыздоо жана миграция министрлигинин маалыматы боюнча учурда кадрларга эң чоң муктаждык өнөр жай, курулуш, айыл чарба, транспорт жана байланыш, кызмат көрсөтүү тармактарында, ошондой эле саламаттык сактоо жана билим берүү тармагында байкалууда.
Колледждерге суроо-талап өсүүдө
Министрликтен белгилешкендей, орто кесиптик билимге болгон суроо-талап колледждердин жана студенттердин санынын өсүшүн көрсөткөн статистикалык маалыматтардан көрүнүп турат. Азыркы учурда республикада 167 колледж иштеп, анда 120 миңден ашык студент билим алууда.
“Колледждер билим берүү, саламаттык сактоо, айыл чарба, өнөр жай (кен казуу, кайра иштетүү, тамак-аш, жеңил өнөр жай), транспорт, курулуш жана башка тармактар боюнча кеңири багытта адистерди даярдайт”, — деп жыйынтыкташты мекемеден.
Жыйынтыктап айтсак, ЖРТ — бул болгону бир сынак эле, ал өмүр бою коюлган өкүм эмес. Ооба, бул жолу керектүү балл топтой албай калдыңыз. Бирок, билим берүү системасы окуйм деген адамга бир нече жолу мүмкүнчүлүктөрдү берет. Колледжде практикалык көндүмдөрдү алуу, күзүндө кайра ЖРТ тапшырып кышкы кабыл алууга катышуу, орто кесиптик билим тууралуу дипломдон кийин ЖОЖдо кыскартылган программа менен окуу — бул жолдордун ар бири сиз тандаган кесипке жеткирет. Бир гана нерсе — сиз өзүңүз алгачкы кадамды жасоого даярсызбы?
