Бишкек, 30.08.26. /Кабар/. Санариптик трансформация кадимки технология же экономика маселеси гана эмес, чоң саясаттын жана мамлекеттик коопсуздуктун ажырагыс бөлүгүнө айланды. Маалыматтарды көзөмөлдөө жана жасалма интеллектти колдонуу улуттук эгемендүүлүк менен түздөн-түз байланыштуу экенин саясат таануучу Уланбек Асаналиев жергиликтүү басылмалардын бирине билдирди.
Эксперттин айтымында, ар бир мамлекет өз маалыматтары кайда сакталып жатканын, технологияларга ким ээлик кыларын жана жасалма интеллект кандай эрежелер менен иштээрин так билиши зарыл. Бул жабылып калууну эмес, маанилүү инфраструктураны тышкы коркунучтардан коргоону түшүндүрөт.
Бул багытта бир катар маанилүү кадамдар жасалды:
- Концепциялар жана жыйындар: 2026-жылдын апрелинде Бишкекте ШКУга мүчө өлкөлөрдүн маалыматтык-коммуникациялык технологиялар боюнча жетекчилеринин жыйыны өтүп, аймактык маалымат борборлорун (дата-борборлорду) түзүү жана жасалма интеллектти өнүктүрүү концепциясы кабыл алынды.
- Форумдар жана жаштар: Бишкекте "ШКУ мейкиндигинде жасалма интеллект: ишеним жана туруктуу өнүгүү" аттуу форум жана ШКУнун санариптик Жаштар форуму уюштурулуп, кадр даярдоо жана технологиялык ишкердик маселелери кеңири талкууланды.
- Киберкоопсуздук чакырыктары: Киберчабуулдар мамлекеттик системалардын, банктардын жана энергетикалык тармактардын ишин токтотуп коюшу мүмкүн экендиги эскерилип, укук коргоо органдарынын деңгээлинде коркунучтарга каршы биргелешип аракеттенүү чаралары каралды.
Эксперт санариптик эгемендүүлүктү технологиялык обочолонуу катары түшүнбөө керектигин белгиледи. Анын айтымында, кеп чет элдик технологиялардан баш тартууда эмес, мамлекеттин өзүнүн санариптик мейкиндигинде эрежелерди аныктоо, маанилүү маалыматтарды жана инфраструктураны коргоо, технологияларды тандоо мүмкүнчүлүгүн сактоо жөнүндө болууда.
"Өзгөчө чакан мамлекеттер үчүн бул маселе маанилүү. Анткени дүйнөдөгү ири технологиялык платформалардын, булут кызматтарынын, жасалма интеллект системаларынын жана санариптик инфраструктуранын олуттуу бөлүгү чектелүү сандагы глобалдык компаниялардын көзөмөлүндө. Мындан тышкары, жасалма интеллекттин өнүгүшү мамлекеттердин алдына жаңы суроолорду коюуда. Алардын арасында алгоритмдер кабыл алган чечимдер үчүн ким жооп берери, системаларды окутууда кандай маалыматтар колдонулары жана жарандардын укуктары кандай корголору бар", — деди ал.
