Бишкек, 23.02.26. /Кабар/. Өлкөдө бир нече жылдан бери жаңы төрөлгөн ымыркайлардын аудиологиялык скрининг программасы ырааттуу өнүгүп келет, бул балдардын угуу жөндөмүнүн бузулушун эрте аныктоонун маанилүү чарасы. Бул тууралуу Эне жана баланы коргоо улуттук борборунун ЛОР-дарыгери жана Кыргызстандагы балдардын аудиологиялык скрининг долбоорунун менеджери Мунар Бейшенова айтып берди.
Бүгүнкү күндө адистер баланын өмүрүнүн алгачкы күндөрүндө угуусун текшерүү ар бир бала үчүн милдеттүү этап болушу керектигин белгилешет. Анткени, дал ушул угуу жөндөмү сүйлөөнүн, ой жүгүртүүнүн жана толук кандуу баарлашуунун өнүгүшүндө негизги ролду ойнойт.
Дарыгердин айтымында, бала угабы же жокпу, аны алты айына чейин аныктоо зарыл. Эгерде көйгөй өз убагында аныкталбаса, сүйлөө жөндөмүнүн өнүгүшү кечеңдеп же таптакыр токтоп калышы мүмкүн, ал эми кечирээк курактагы реабилитация бир топ татаалдашат жана дайыма эле күтүлгөн натыйжаны бере бербейт.
"Кыргызстанда 2017-жылдан бери ТИКА жана ЮНИСЕФтин колдоосу менен аудиологиялык скрининг программасы иштеп жатат. Текшерүү этап-этабы менен жүрөт: алгач ымыркайлар төрөт үйүнөн текшерилет, эгер күмөн жаралса, 7–30 күндүн ичинде кайрадан көзөмөлдөн өткөрүлөт. Маселе тастыкталган учурда, наристе так диагноз коюу жана дарылоону эрте баштоо үчүн тереңдетилген КСВП изилдөөсүнө жөнөтүлөт", - деди ал.
Ал белгилегендей, диагностиканын жыйынтыгына жараша балдарга угуу аппараттары берилет же комплекстүү реабилитация жүргүзүлөт. Толук дүлөйлүк аныкталса, 2018-жылдан бери Эне жана баланы коргоо улуттук борборунда кохлеардык имплантация операциясы жасалат. Учурда бул операциялар Катардын колдоосу менен акысыз жүргүзүлүп, андан соң балдар адистердин көзөмөлүндө узак мөөнөттүү реабилитациядан өтүшөт.
"Бүгүнкү күндө аудиологиялык скрининг өлкөнүн бир катар төрөт үйлөрүндө — Бишкекте, Ош, Жалал-Абад жана Ысык-Көл облустарында жүргүзүлүүдө. Эгерде региондо жабдуу жок болсо, балдар электрондук жолдомо менен Эне жана баланы коргоо улуттук борборуна жөнөтүлөт, ал жерден аларды сурдологдор текшеришет", - дейт дарыгер.
Адистердин айтымында, мындан бир нече жыл мурун балдардын угуусунун бузулушу көбүнчө 3-6 жаш курагында гана аныкталчу, ал кезде натыйжалуу коррекциялоо мүмкүнчүлүктөрү чектелүү болгон. Азыр кырдаал бара-бара өзгөрүүдө. 2025-жылы эле 30 миңден ашык жаңы төрөлгөн ымыркай скринингден өттү. Дүйнөлүк статистикага ылайык, миң баланын ичинен бирден үчкө чейинкиси угуусунун бузулушу менен төрөлөт. Кыргызстанда жыл сайын 138 миңге жакын бала төрөлөрүн эске алсак, болжол менен 130–300 жаңы төрөлгөн наристеде тубаса угуу кемтиктери болушу мүмкүн. Дал ушул себептен эрте диагностика чечүүчү мааниге ээ — өз убагында аныктоодо жана туура реабилитациялоодо балдар толук кандуу өнүгүүгө жана ийгиликтүү социалдык адаптацияга чоң мүмкүнчүлүк алышат.
Аудиологиялык скрининг — бул баланын келечегин өз убагында угуу мүмкүнчүлүгү жана ага теңтуштары менен бирдей өсүп, өнүгүүгө жана сүйлөөгө берилген мүмкүнчүлүк.
