Бишкек, 09.04.26 /Кабар/. Учурда дүйнөлүк валюта рыногу өзгөрүлмө шартында иштеп жатат. АКШнын тарифтик саясаты жана жалпы геосаясий чыңалуулар ишкердик активдүүлүккө жана дүйнөлүк экономикалык өсүшкө таасирин тийгизүүдө.
Улуттук банк "Кабар" маалымат агенттигине билдиргендей, чакан жана ачык экономикага ээ Кыргызстан дүйнөлүк экономикалык мейкиндикке тыгыз интеграцияланган. Ошондуктан дүйнөлүк финансылык рыноктогу өзгөрүүлөр ички кырдаалга түздөн-түз таасир этет. Мындай шартта макроэкономикалык туруктуулукту камсыз кылуу үчүн Улуттук банк дүйнөлүк рыноктогу тенденцияларды, анын ичинде алдыңкы борбордук банктардын саясатын жана өнөктөш өлкөлөрдүн экономикалык абалын үзгүлтүксүз көзөмөлдөп турат. Зарыл болгон учурда, банк экономикалык тең салмактуулукка жетүү үчүн акча-кредит саясатынын инструменттерин жана макропруденциалдык чараларды колдонуу менен кийлигишет.
Белгилей кетүүчү жагдай, жөнгө салуучу органдын жүргүзгөн акча-кредит саясатынын натыйжасында учурда ички валюта рыногу туруктуу бойдон калууда.
Улуттук валютанын туруктуулугу экономиканын абалы менен аныкталат. Улуттук валюта өзгөрүлмө алмашуу курсу режиминде иштей тургандыгын, анын динамикасы рыноктун сунушу жана суроо-талабы менен гана аныкталарын баса белгилөө маанилүү. Улуттук банк валюталык интервенцияларды алмашуу курсунун кескин өзгөрүүлөрүн жумшартуу үчүн гана жүргүзөт.
Дүйнөлүк рыноктун учурдагы абалы жогорку өзгөрмөлүүлүк менен мүнөздөлөт, бул капиталдын агымынын өзгөрүшү, эл аралык рыноктордогу карызга алынган ресурстардын баасы жана импорттолгон товарлардын бааларынын динамикасына таасир этиши мүмкүн. Жалпысынан алганда, бул факторлор өлкөнүн төлөм балансына жана чет өлкө валютасына болгон суроо-талапка таасир этет.
Сомдун алмашуу курсунун жалпы динамикасына көптөгөн факторлор таасир этет.
Биринчиден, бул геосаясий кырдаал. Анткени дүйнөдө жана аймактагы кырдаал соода агымдарына жана жеткирүү чынжырларынын туруктуулугуна түздөн-түз таасир этет.
Экинчиден, өнөктөш өлкөлөрдүн экономикалык абалы олуттуу мааниге ээ. Алардын улуттук валюталарынын өзгөрүшү жана бул өлкөлөрдөгү инфляциянын деңгээли импорттун баасына жана Кыргызстандын экспортунун атаандаштыкка жөндөмдүүлүгүнө таасир этет.
Дүйнөлүк товардык баалардын динамикасы да маанилүү ролду ойнойт, анткени алтын жана энергия бааларынын динамикасы өлкөгө келе турган чет өлкөлүк валютанын агымын жана чыгышын аныктайт. Акырында, дүйнө жүзү боюнча алдыңкы борбордук банктардын акча-кредит саясатындагы өзгөрүүлөр ликвиддүүлүктүн глобалдык кайра бөлүштүрүлүшүнө алып келиши мүмкүн, бул кыйыр түрдө ички валюта рыногуна таасир этет.
Бирок, тышкы рыноктордогу абал жана негизги соода өнөктөштөрүндөгү валюталардын өзгөрүшүнө карабастан, Улуттук банктын жүргүзгөн акча-кредит саясатынын натыйжасында ички валюта рыногу туруктуу бойдон калууда.
Улуттук валюта аймактык контекстте туруктуулукту көрсөттү: азыркы макроэкономикалык шарттарда кыргыз сому КМШдагы эң туруктуу валюталардын бири болуп саналат.
Кыргызстанда 1993-жылдан бери өзгөрүлмө алмашуу курсу режими иштеп келет. Бул валюта курстары рыноктук суроо-талапка жана чет элдик валютанын сунушуна негизделип аныкталат дегенди билдирет. Мындай саясатта алмашуу курсу болжолдонбойт. Тескерисинче, рынок тарабынан аныкталат.
Ички валюта рыногу салыштырмалуу туруктуу. Анын учурдагы абалы рыноктун шарттына көз каранды.
Рынокто чет элдик валюталардын орточо бекемделиши да, сезондук факторлорго, тышкы соода төлөмдөрүнүн графигине же чек ара аркылуу эсептешүүлөрдүн түзүмүндөгү өзгөрүүлөргө байланыштуу сомдун коррекциялоо жана чыңдоо мезгилдерин да башынан өткөрүшү мүмкүн. Чет элдик валюталардын сомго карата учурдагы алмашуу курстары күн сайын сооданын негизинде аныкталат жана Улуттук банктын расмий веб-сайтында жеткиликтүү болот.
