Мамлекеттик камсыздандыруу уюму жарандарга унаа ээлеринин жарандык жоопкерчилигин жана турак жайды милдеттүү камсыздандыруу кызматтарын сунуштайт. Бул полистер жол кырсыгынан, өрттөн жана табигый кырсыктардан улам келтирилген зыяндын ордун мыйзамдарда жана камсыздандыруу шарттарында каралган чектерде толтурууга мүмкүндүк берет. Камсыздандыруу уюмунун маалыматына караганда, камсыздандыруу полистеринин баасы 600 сомдон башталат.
Экономика жана коммерция министрлиги "Кабар" агенттигине камсыздандыруу полистерин тариздөөдө жарандардын укуктары, камсыздандыруу төлөмдөрүн алуу тартиби, компания төлөмдөн баш тарткан учурда көрүлүүчү чаралар жана анын лицензиясын текшерүү жолдору тууралуу маалымат берди.
ОСАГО: полистин баасы жана камсыздандыруу шарттары
Унаа ээлеринин жарандык жоопкерчилигин милдеттүү камсыздандыруу (ОСАГО) унааны пайдаланууда үчүнчү жактардын өмүрүнө, ден соолугуна же мүлкүнө келтирилген зыяндын ордун толтуруу үчүн каралган. Төлөмдөр мыйзамдарда жана камсыздандыруу келишиминде белгиленген чектерде жүргүзүлөт.
Ошол эле учурда ОСАГО полиси анын ээсинин өз унаасына келтирилген зыяндын ордун жаппайт.
Камсыздандыруу уюмунун маалыматына ылайык, ОСАГОнун базалык тарифи 1 миң 680 сомдон башталат. Полистин акыркы баасы транспорт каражатынын түрүнө, кыймылдаткычынын көлөмүнө, айдоочунун жашына жана айдоо тажрыйбасына, камсыздандыруу мөөнөтүнө жана башка коэффициенттерге жараша эсептелет.
Полис тариздөө үчүн адатта унаа ээсинин паспорту, транспорт каражатын каттоо жөнүндө күбөлүк (техникалык паспорт) жана айдоочулук күбөлүгү талап кылынат.
Жол кырсыгы болгон учурда Жол кыймылынын коопсуздугун камсыздоо башкы башкармалыгынын тиешелүү кызматкерлерин чакырып, кырсыкты каттатуу, белгиленген мөөнөттө Мамлекеттик камсыздандыруу уюмуна кабарлоо жана керектүү документтерди берүү зарыл.
Камсыздандыруу төлөмүнүн өлчөмү келтирилген зыянга, мыйзамдарда белгиленген чектерге жана келишимдин шарттарына жараша аныкталат.
Турак жайды камсыздандыруу: канча кенемте төлөнөт?
Камсыздандыруу уюму сунуштаган милдеттүү камсыздандыруунун дагы бир түрү – турак жайды милдеттүү камсыздандыруу. Ал мыйзамдарда каралган камсыздандыруу учурлары, анын ичинде өрт жана табигый кырсыктар катталганда турак жай ээлеринин каржылык чыгымдарын азайтууга багытталган.
Полистин баасы айыл жеринде жашагандар үчүн 600 сомду, шаар тургундары үчүн 1 миң 200 сомду түзөт. Камсыздандыруу учуру катталганда айыл жериндеги турак жай үчүн кенемтенин өлчөмү 500 миң сомго чейин, ал эми шаардагы турак жай үчүн 1 млн сомго чейин жетиши мүмкүн. Так сумма окуянын жагдайларына, келтирилген зыяндын өлчөмүнө жана камсыздандыруу шарттарына жараша аныкталат.
Полис тариздөө үчүн турак жай ээсинин техникалык паспорту болушу керек. Камсыздандыруу учуру катары таанылышы мүмкүн болгон окуя катталса, Мамлекеттик камсыздандыруу уюмуна токтоосуз кабарлап, окуянын жагдайларын жана келтирилген зыянды тастыктаган документтерди берүү зарыл.
Уюмдун түшүндүрмөсүнө ылайык, төлөмдүн өлчөмү камсыздандыруу учуру текшерилип, зыян белгиленген ыкмага ылайык баалангандан кийин аныкталат.
Ошол эле учурда полистин болушу кенемтенин эң жогорку өлчөмү сөзсүз төлөнөт дегенди билдирбейт. Төлөмдүн суммасы тастыкталган зыянга жана камсыздандыруу шарттарына жараша болот.
ОСАГО жана турак жайды камсыздандыруу боюнча канча төлөм берилди?
2025-2026-жылдары ОСАГО жана турак жайды милдеттүү камсыздандыруу боюнча төлөм алган жарандардын саны да, кенемтелердин жалпы суммасы да көбөйгөн.
2025-жылы ОСАГО боюнча 900 жаранга жалпы 86 млн 88 миң 941,98 сом төлөнгөн. Ал эми 2026-жылы төлөм алган жарандардын саны 1 миң 642ге жетип, төлөмдөрдүн жалпы суммасы 157 млн 932 миң 688,49 сомду түзгөн.
Турак жайды милдеттүү камсыздандыруу боюнча 2025-жылы 247 жаранга жалпы 31 млн 878 миң сом кенемте төлөнсө, ал эми 2026-жылы 313 жаранга жалпы 59 млн 518 миң 954 сом берилген.
Ошентип, 2026-жылы 2025-жылга салыштырмалуу эки багыт боюнча тең кенемте алган жарандардын саны жана төлөмдөрдүн жалпы көлөмү өскөн.
Камсыздандыруу уюму ОСАГОго жана турак жайды милдеттүү камсыздандырууга суроо-талап туруктуу бойдон калганын белгиледи. Мунун себептеринин бири – бул камсыздандыруу түрлөрүнүн милдеттүү болушу. ОСАГО жөнүндө мыйзам 2025-жылдын 1-январында күчүнө кирген. Ошондой эле турак жайды өрттөн жана табигый кырсыктардан камсыздандыруу өзгөчө кырдаалдардын каржылык кесепеттерин азайтууда маанилүү.
Камсыздандыруу полистеринин учурдагы тарифтери, аларды тариздөө шарттары жана башка камсыздандыруу кызматтары тууралуу маалыматты Мамлекеттик камсыздандыруу уюмунун расмий сайтынан алууга болот. ОСАГО боюнча маалымат милдеттүү унаа камсыздандыруусуна арналган бөлүмдө жайгаштырылган.
Камсыздандыруу полисин тариздөөдө жарандар кандай укуктарга ээ?
Камсыздандыруу жаатындагы жарандардын укуктары Кыргыз Республикасынын 2025-жылдын 29-апрелиндеги №89 "Камсыздандыруу жана камсыздандыруу иши жөнүндө" мыйзамы менен жөнгө салынат.
Экономика министрлиги "Кабар" агенттигине билдиргендей, мыйзамдын 23-беренесинин 2-бөлүгүнө ылайык, камсыздандыруу учуру катталганда камсыздандыруучу же келишим боюнча төлөм алууга укуктуу адам келишимдин шарттарына ылайык камсыздандыруу кенемтесин же камсыздандыруу суммасын төлөп берүүнү талап кылууга укуктуу.
Мыйзамдын 31-беренесинин 1- жана 2-бөлүктөрүнө ылайык, тараптардын укуктары менен милдеттери камсыздандыруу келишими, камсыздандыруу эрежелери жана Кыргызстандын мыйзамдары менен аныкталат. Келишимде камсыздандыруу учуру же кийин камсыздандыруу учуру катары таанылышы мүмкүн болгон окуя катталганда тараптардын өз ара аракеттенүү тартиби көрсөтүлүүгө тийиш.
Камсыздандыруу төлөмүн жүргүзүүнүн тартиби жана шарттары келишимде же камсыздандыруу эрежелеринде белгиленет. Мыйзамдын 32-беренесинин 1- жана 2-бөлүктөрүнө ылайык, төлөм зыяндын себептери жана өлчөмү аныкталып, окуя камсыздандыруу учуру катары таанылып, камсыздандыруу актысы түзүлгөндөн кийин жүргүзүлөт.
Ушуга байланыштуу жарандарга келишимге кол коюудан мурда камсыздандыруу эмнелерди камтый турганын, кайсы учурлар камтылбай турганын, камсыздандыруу уюмуна кабарлоо мөөнөттөрүн жана кенемте алуу үчүн керектүү документтердин тизмесин кылдат окуп чыгуу сунушталат.
Камсыздандыруу учуру катталганда камсыздандыруу уюмуна өз убагында кайрылып, окуянын жагдайларын жана келтирилген зыяндын өлчөмүн тастыктаган документтерди сактоо маанилүү.
Камсыздандыруу компаниясы төлөмдөн баш тартса эмне кылуу керек?
Камсыздандыруу уюму кенемте төлөөдөн баш тартса же келишимдин шарттарын бузса, жарандар өз укуктарын коргоо үчүн тиешелүү органдарга кайрылууга укуктуу.
Экономика министрлигинин маалыматына караганда, биринчи кезекте камсыздандыруу компаниясына жазуу жүзүндө кайрылып, иштин жагдайларын баяндоо жана баш тартуунун себептерин түшүндүрүүнү же жол берилген мыйзам бузууларды жоюуну талап кылуу сунушталат.
Эгер төлөм берүүдөн баш тартылса, баш тартуунун себептери негизделген жазуу жүзүндөгү чечимди талап кылуу керек. Бул документ камсыздандыруу уюмунун позициясын түшүнүүгө жана зарыл болгон учурда ага даттанууга мүмкүндүк берет.
Эгер талашты камсыздандыруу уюму менен түздөн-түз чечүү мүмкүн болбосо, жаран камсыздандыруу ишин жөнгө салуу жана көзөмөлдөө менен алектенген Финансы рыногун жөнгө салуу жана көзөмөлдөө кызматына (Финкөзөмөл) кайрыла алат.
Даттанууга камсыздандыруу келишиминин, полистин, төлөм алуу үчүн берилген арыздын, камсыздандыруу уюмунун жообунун жана баяндалган жагдайларды тастыктаган башка документтердин көчүрмөлөрүн тиркөө сунушталат.
Мындан тышкары, камсыздандыруу кенемтесин төлөөдөн баш тартууга макул болбогон жаран сотко кайрылууга укуктуу. Мындай укук Кыргыз Республикасынын Жарандык кодексинин 959-беренесинде каралган.
Финкөзөмөлгө кайрылуу камсыздандыруу уюмунун мыйзам талаптарын сактаган-сактабаганын көзөмөлдөөчү органдын ыйгарым укуктарынын чегинде текшерүүгө мүмкүндүк берет. Ал эми камсыздандыруу кенемтесинин белгилүү бир суммасын өндүрүү боюнча талаш сот аркылуу чечилиши мүмкүн.
Камсыздандыруу уюмдарынын ишинде кандай мыйзам бузуулар аныкталат?
Финкөзөмөлдүн көзөмөл ишмердүүлүгүнүн жүрүшүндө айрым камсыздандыруу уюмдарынын ишинде мыйзам бузуулар аныкталат. Алар негизинен ыйгарым укуктуу органга отчетторду жана маалыматтарды белгиленген тартипте же мөөнөттө бербөөгө байланыштуу.
Мындай мыйзам бузууларга жол берген адамдарга мыйзамда каралган жоопкерчилик чаралары, анын ичинде Укук бузуулар кодексине ылайык айып пулдар колдонулат.
Финкөзөмөл камсыздандыруу уюмдарынын белгиленген талаптарды сакташын көзөмөлдөөнү улантып, мыйзам бузуулар аныкталганда тиешелүү чараларды көрөт.
Ошол эле учурда келтирилген маалыматтар негизинен отчеттуулукка жана маалымат берүүгө байланышкан мыйзам бузууларга тиешелүү. Андыктан камсыздандыруу төлөмдөрүнөн баш тартуу эң көп кездешкен мыйзам бузуу деп айтууга негиз жок.
Камсыздандыруу компаниясынын лицензиясын кантип текшерсе болот?
Камсыздандыруу келишимин түзүүдөн мурда жарандар тандаган уюмдун камсыздандыруу ишин жүргүзүүгө жарактуу лицензиясы бар экенин текшериши керек.
Бул үчүн Финкөзөмөлдүн расмий сайтына кирип, "Реестрлер" бөлүмүн ачып, камсыздандыруу уюмдары тууралуу маалыматты табуу зарыл. Тиешелүү реестрден компаниянын катталганын, ага лицензия берилгенин жана лицензиянын учурдагы статусун текшерүүгө болот.
Камсыздандыруу уюму лицензиясында көрсөтүлгөн камсыздандыруу түрлөрү боюнча гана иш жүргүзүүгө укуктуу. Ошондуктан жаран келишим түзүүнү пландаган камсыздандыруу түрү лицензияда көрсөтүлгөнүн тактап алышы керек.
Эгер лицензия тууралуу маалымат табылбаса же анын жарактуулугуна шек жаралса, Финкөзөмөлгө кайрылып, түшүндүрмө алууга болот. Министрлик берген коомдук кабылдаманын телефону: +996 (312) 62-44-81.
Полис тариздөөдө эмнелерди билүү маанилүү?
Камсыздандыруу кызматын тандоодо жарандар полистин баасын гана эмес, камсыздандыруу эмнелерди камтый турганын, кайсы окуялар камсыздандыруу учуру катары тааныларын, компанияга кабарлоо мөөнөттөрүн жана кенемтени эсептөө тартибин да эске алышы керек.
ОСАГО полиси үчүнчү жактарга келтирилген зыяндын ордун толтурууга багытталганын, ал эми өз унаасын оңдоого кеткен чыгымдарды жаппай турганын эстен чыгарбоо зарыл. Турак жайды камсыздандырууда полис кайсы окуяларды камтый турганын жана зыянды тастыктоо үчүн кандай документтер талап кылынарын алдын ала тактоо керек.
Камсыздандыруу уюму менен талаш жаралса, келишимди, полисти, арыздарды, компаниянын жоопторун жана башка тастыктоочу документтерди сактоо маанилүү. Төлөмдөн баш тартылган учурда жаран чечимдин жазуу жүзүндөгү негиздемесин талап кылып, Финкөзөмөлгө кайрыла алат же сот аркылуу өз укугун коргой алат.
Ошентип, камсыздандыруу күтүлбөгөн жагдайлардан улам келип чыккан каржылык чыгымдарды азайтууга мүмкүндүк берет. Бирок мындай коргоонун натыйжалуулугу полистин шарттарына, төлөм алуу үчүн белгиленген жол-жоболордун сакталышына жана жарандардын өз укуктарын билишине байланыштуу.
