Бишкек, 18.05.25. /Кабар/. Май айынын үчүнчү жекшембисинде Кыргызстанда жыл сайын Энелер күнү белгиленип келет. Ал 2012-жылы президенттин жарлыгы менен белгиленип, кыска убакыттын ичинде өлкөнүн коомдук жана үй-бүлөлүк турмушунда маанилүү датага айланды.
Бул күн үй-бүлө очогун сактоочу энелерге болгон терең урмат-сыйдын жана ыраазычылыктын символу. Майрамды утурлай салтка айлангандай бала бакчаларда, мектептерде майрамдык иш-чаралар, чыгармачылык сынактар, тематикалык жолугушуулар өткөрүлүп, телерадиоканалдарда аялдардын, энелердин ролуна арналган атайын берүүлөр көрсөтүлүүдө.
Улуттук статистикалык комитеттин маалыматы боюнча, 2025-жылдын 1-январына карата республикада аялдардын саны 3 миллион 679 миңди түзгөн, бул жалпы калктын 50,5% түзөт.
Алардын ичинен:
- 43% шаарларда жашашат (1 млн 586 миң аялдар);
- 57% - айыл жергесинде (2 млн 93 миң).
Төрөлүү: көрсөткүчтөр жана тенденциялар
2024-жылы Кыргызстанда 140 миңден ашык аял эне статусуна ээ болгон. Бала төрөлгөндө эненин орточо жашы:
- республика боюнча орточо 28,3 жыл,
- шаарларда 28,9 жыл,
- 28,1 жыл - айылдарда.
Кыргызстан аймактагы төрөттүн көрсөткүчү боюнча биринчи орунда турат.
Орточо аял биринчи баласын 23-24 жашында төрөйт жана өмүр бою орто эсеп менен үч балалуу болот, бул калктын репродукциясын кеңейтүүнү камсыз кылат.
Эгиз, үч эм жана төрөт аралыгы
2024-жылы өлкөдө төмөнкүдөй төрөт катталган:
- 1253 эгиз (2023-жылдагы 1298ге каршы),
- 21 үч эм (мурдагы 14 эмге каршы).
Бирок, эксперттер аялдардын 44%ы гана үч жылдан ашык аралыкта төрөсө, 33%ы эки жылга жетпеген аралыкта төрөп, кош бойлуу жана төрөт учурунда аз кандуулук жана кыйынчылыктардын пайда болуу коркунучун арттырарын белгилешет.
Тенденциялар: өсүштөн кийин - турукташтыруу
2000-жылдардан бери Кыргызстанда төрөлүү тынымсыз өсүп, 2019-жылы эң жогорку чегине жеткен.
2020-жылдан баштап өсүү темпи төмөндөй баштады, бирок төрөлүү көрсөткүчү калктын санын көбөйтүүгө жетиштүү бойдон калууда.
Энелер күнү жөн гана дата эмес. Бул майрам аялдардын өлкөнүн келечегине кошкон баа жеткис салымын, алардын камкордугун, сүйүүсүн, күнүмдүк эмгегин эч кандай статистика менен ченеп болбостугун коомго эскертип турат.
