Бишкек, 01.10.25. /Кабар/. АКШ Сенаты федералдык чыгымдарды каржылоо боюнча сунушталган эки мыйзам долбоорунун бирин да кабыл албай койду. Натыйжада, шаршембиден тарта өлкөдө өкмөттүн иши жарым-жартылай токтоп, айрым мамлекеттик мекемелер убактылуу жабылууда. Бул тууралуу BBC маалымдайт.
Шейшемби күнү алгач сенаторлор демократтар сунуштаган каржылоону улантуу тууралуу мыйзам долбоорун четке какты (Демократтар Сенатта көпчүлүккө ээ эмес), андан кийин республикачылардын вариантын да кабыл алышкан жок — республикачылар Конгрессте үстөмдүк кылганы менен, мыйзамды бекитүүгө жетиштүү добуштары жок. Натыйжада, шейшембиден шаршембиге караган түнү, Чыгыш жээктин убактысы боюнча (Лондондо таңкы саат 5те, Чыгыш Европада таңкы саат 7де), АКШнын айрым федералдык мекемелери ишин токтотот. Сот миңдеген мамлекеттик кызматкерлер белгисиз мөөнөткө акы төлөнбөгөн өргүүгө жөнөтүлөт.
Ак үйдүн башкаруу жана бюджет кеңсеси шейшемби күнү кечинде меморандум чыгарып, жабылганын ырастап, бул үчүн демократтарды айыптады.
"Жабыр тарткан агенттиктер азыр тартиптүү жабуу пландарын ишке ашырышы керек" деп айтылат документте.
«Демократтар бул өздөрүнүн натыйжасыз позициясын канчага чейин сактап калаарын билүү мүмкүн эмес, ошондуктан жабылуунун узактыгын алдын ала айтуу кыйын», — деп билдирди бюро.
Өкмөт эмне үчүн ишин токтотот?
Иштин токтошу эки тараптын макулдашууга жетише албаганынын жана октябрь жана андан кийинки мезгилдеги чыгымдар боюнча мыйзамдарды кабыл ала албаганынын натыйжасы. Республикачылар Конгресстин эки палатасын тең көзөмөлдөшөт, бирок бул маселени жеңүү үчүн Сенатта керектүү 60 добуш жок. Демократтар муну саламаттыкты сактоону кыскартуу коркунучун, CDC жана NIHге колдоо көрсөтүүнү азайтып, медициналык камсыздандырууга жетүүнү жеңилдеткен салык жеңилдиктерин узартууну жактап, мыйзам долбоорун бөгөттөө үчүн колдонушту.
Өкүлдөр палатасы буга чейин убактылуу каржылоо боюнча мыйзам долбоорун кабыл алган, бирок ал жетишсиз болгон.
Тарыхый контекст
Акыркы жолу АКШ өкмөтү 2018-жылдын аягында, Трамптын биринчи мөөнөтүндө ишин токтоткон. Бул анын төртүнчү жолу кайталанышы. Трамп дүйшөмбү күнү эки партиянын лидерлери менен жолугушуп, бирок бир пикирге келе алган жок. Вице-президент Джей Д. Вэнс кийинчерээк жабылуу ыктымалдыгы жогору экенин мойнуна алды.
Азыркы кырдаалдын өзгөчөлүгү — администрация узак мөөнөттүү "ишин токтотууга" даяр, балким бул тыныгууну кошумча кызматтан бошотуулар үчүн колдонушу мүмкүн. Буга чейин тыныгуулардан кийин өкмөт тез эле ишин улантып, кадрдык курамды жана каржылоону калыбына келтирген. Бирок азыр көптөгөн кыскартуулар ишке ашырылгандыктан, жаңы пауза реформаларды тездетүүгө мүмкүнчүлүк болушу мүмкүн.
Кандай кесепеттер күтүлөт?
Бардык мекемелер жабылбайт — чек араны көзөмөлдөө кызматтары, медициналык тейлөө, укук коргоо органдары жана аба кыймылын көзөмөлдөө өз ишин уланта берет. Социалдык камсыздандыруу боюнча төлөмдөр жана Medicare да жөнөтүлө берет, бирок башка кызматтар — стипендиялар, азык-түлүк жардамдары, студенттик насыялар, улуттук парктар — токтоп калышы мүмкүн. Мамлекеттик кызматкерлер, коопсуздук жана жашоо менен байланышкан маанилүү эмес тармактарда иштегендер, акы төлөнбөгөн өргүүгө кетишет (мурун мындай кызматкерлерге кийин айлык төлөнгөн). Эгер тыныгуу узакка созулса, транспорт тармагында үзгүлтүктөр, экономикалык кесепеттер жана бийликке болгон ишенимдин төмөндөшү болушу мүмкүн.
