Бишкек, 05.09.25 /Кабар/. Улуттук банк 2025-жылдын экинчи кварталы үчүн акча-кредит саясаты боюнча отчетун жарыялады.
Ведомствонун маалыматы боюнча, 2025-жылдын 25-августунда Улуттук банк Башкармалыгы экинчи чейрек үчүн акча-кредит саясаты жөнүндө отчетту бекиткен. Документте акча-кредит чөйрөсү так көрсөтүлүп, макроэкономикалык тенденциялар, учурда инфляцияга кайсы факторлор көбүрөөк таасир тийгизип жатканы түшүндүрүлөт.
Отчетто белгиленгендей, Кыргызстандын экономикасы аймактагы көпчүлүк өлкөлөргө караганда ылдам өсүүсүн улантууда. 2025-жылдын биринчи жарым жылдыгынын жыйынтыгы боюнча реалдуу ИДП 11,4%га өстү.
Үч тармак өсүүнү тездетүүгө жардам берүүдө: курулуш, кызмат көрсөтүү жана өнөр жай. Негизги капиталга инвестициялар көбөйүүдө жана курулушту тездетүүнүн негизги булагы болуп кала берет.
Реалдуу кирешелердин өсүшүнүн фонунда ички экономикада керектөөчүлөрдүн суроо-талаптары өсүп жатат. Үстүбүздөгү жылдын алты айында реалдуу эмгек акы 11,5%га, ал эми жеке жактардан акча которуулардын таза агымы 26,2%га өстү. Бул үй чарбалык сатып алууларды жана бизнес активдүүлүгүн колдойт.
Эгерде 2025-жылдын биринчи чейрегинде инфляция орто мөөнөттүү максаттуу көрсөткүчтүн чегинде (7%га чейин) сакталса, май айында баалардын өсүшү тездей баштаган. 2025-жылдын экинчи жарымында инфляциянын тездеши негизинен тышкы мүнөздө экени баса белгиленет.
Тездетүүнүн негизги кыймылдаткычтары тышкы рыноктордогу баа конъюнктурасына байланышкан монетардык эмес тышкы факторлор болуп саналат. Алар жылдын экинчи жарымында инфляция тез өсө турган фонду түзөт.
Экинчи чейректе тышкы чөйрө дагы белгисиздикке ээ болду: геосаясий чыңалуу, Жакынкы Чыгыштагы аскердик жаңжал жана АКШнын тариф саясатынын катаалданышы азык-түлүккө жана чийки затка дүйнөлүк баанын туруксуздугун күчөттү. Импорттук товарлардын баасына мындай басым күчөдү жана жылдын экинчи жарымында көбүрөөк байкалат.
Кошумча канал - соода өнөктөштөрүнүн ортосундагы инфляция. Июнь айынын жыйынтыгы боюнча жылдык инфляция: Казакстанда – 11,8%, Өзбекстанда – 8,7%, Россияда – 9,4% түздү. Бул өлкөлөрдөн алынып келинген продукциянын өздүк наркынын жогорулашына байланыштуу Кыргызстанда да баалар өсүп, экинчи жарым жылдыкта инфляцияга тышкы басым күчөп жатат.
Кыргызстан керектөөдө импорттук товарлардын үлүшү жогору болгон чакан ачык экономика экенин эске алганда, тышкы тобокелдиктер ички рынокко тез өтүп кетет. 2025-жылдын башынан июнь айына чейин топтолгон инфляция 4,0%ды, жылдык (2025-жылдын июнунан 2024-жылдын июнуна чейин) 8,0%ды түздү. Бул таасирлер буга чейин эле байкалып, жылдын экинчи жарымында маанилүү бойдон калууда.
Инфляциянын түзүмүндө негизги азык-түлүк товарлары: эт, нан азыктары, майлар, кумшекер көбүрөөк кымбаттаган. Үстүбүздөгү жылдын экинчи жарымында дүйнөлүк рыноктордо баалардын туруксуздугунун, ошондой эле россиялык нефтини кайра иштетүүчү заводдордогу оңдоо иштеринин фонунда күйүүчү-майлоочу майлардын баасы жогорулады. Бензиндин баасынын индекси жылдын башынан июль айына чейин 3,9%га, дизелдик отун 3,4%га өскөн. Күйүүчү майга болгон баанын өсүшү түздөн-түз жана экинчи даражадагы таасирин тийгизет: логистика жана кээ бир керектөө товарлары кымбаттап баратат, бул да жылдын экинчи жарымында инфляцияны колдойт.
Ички факторлор орточо деп бааланат. Керектөөчүлөрдүн суроо-талаптын өсүшүнөн тышкары, баага электр энергиясына болгон тарифтерди жыл сайын кайра карап чыгуу таасир этет, бирок инфляциянын деңгээлине мындай кайра карап чыгуунун таасири орточо чегинде калууда.
Улуттук банктын акча-кредит саясаты экинчи чейректе инфляцияны кармап турууга жана баалардын туруктуулугун сактоого багытталган. Негизги чен квартал ичинде 9,0% деңгээлинде сакталып, июлдун аягында 9,25%га чейин өскөн; август айында чен чечими өзгөрүүсүз калтырылган.
Муну менен катар жөнгө салуучу валюта рыногунда туруктуулукту сактап, экономикадагы ликвиддүүлүктүн көлөмүн жөнгө салып, эл аралык резервдерди көбөйтөт. Бул чаралар тышкы таасирлерге туруктуулукту бекемдөө жана сомдун сатып алуу жөндөмдүүлүгүн сактоо максатында иштелип чыккан.
Улуттук банк орто мөөнөттүү мезгилге инфляциялык күтүүлөрдү квартал сайын жарыялайт, тиешелүү баа берүүлөр учурдагы отчетко киргизилген.
2025-жылдын август айынын аягында банк болжолун жаңылады: жылдын экинчи жарымында тышкы басымдын жогорулашын эске алуу менен жылдын акырына карата инфляция болжол менен 8,5–9,0%ды түзөөрү күтүлүүдө.
Ошол эле учурда Улуттук банк өзүнүн тең салмактуу мамилеге умтулуусун баса белгилейт: максат – орто мөөнөттүү убакта инфляцияны 5–7% чегинде кармап туруу.
