Бишкек, 02.11.26. /Кабар/. Казакстандын Иле-Балхаш мамлекеттик жаратылыш коругунда дагы бир тарыхый окуя болду. Амур аттуу эркек жолборс өзүнүн табигый жашоо чөйрөсүнө коё берилди. Ал Казакстанда кайра жергиликтүүлүк программасынын алкагында жапайы жаратылышка кайтарылган экинчи жолборс болду, деп билдирет Казинформ. Эске салсак, ушул жылдын 31-июлунда Үмүт аттуу жолборс жапайы жаратылышка чыгарылган болчу.
70 жылдан ашык убакыттан бери Казакстанда жолборстор жапайы жаратылышта жок эле. 2026-жылдын май айында Россиянын колдоосу менен Хабаровск өрөөнүнөн жапайы жаратылышта кармалган төрт амур жолбору Казакстанга жеткирилген. Эки чоң жолборс жана эки күчүк Иле-Балхаш коругундагы атайын жабдылган адаптациялык короолорго жайгаштырылган.
Алардын бири, буга чейин жапайы жаратылышка коё берилген Үмүт аттуу жолборс учурда корукту изилдөөнү улантууда. Ал өз алдынча аңчылык кылат жана анын кыймылы спутниктик моюнтуруктун жардамы менен көзөмөлдөнөт. Адистердин айтымында, адаптация процесси ийгиликтүү жүрүп жатат.
Жаратылышка жаңы эле чыккан экинчи Амур аттуу жолборс коё берилгенге чейин бир катар ветеринардык текшерүүлөрдөн жана жүрүм-турумдук тесттерден өткөн. Адистер анын ден соолугун, аңчылык, тамак-аш издөө жөндөмүн жана адамдардын катышуусуна болгон реакциясын баалашкан. Тесттин жыйынтыктары Амурдун жапайы жаратылышта өз алдынча жашоого даярдыгын тастыктаган.
Эске салсак, Түштүк Балхаш аймагы жана Иле дарыясынын өрөөнү тарыхта Туран жолборсунун жашоо чөйрөсү болгон. Бирок, 20-кылымдын ортосунда токойлордун жана жапайы туяктуулардын азайышынан, браконьерликтен улам бул жырткыч Казакстандан жок болуп кеткен.
2018-жылы Иле-Балхаш мамлекеттик жаратылыш коругу түзүлүп, ал жерде табигый жашоо чөйрөлөрүн жана азык-түлүк булактарын калыбына келтирүү, ошондой эле зарыл болгон коргоо инфраструктурасын өнүктүрүү башталган.
Бухара бугулары жана куландар корукка көчүрүлүп, жолборстун негизги жем базасын түзгөн башка түрлөрдү сактап калуу чаралары көрүлө баштаган. 2026-жылдын сентябрь айында Алтын-Эмел мамлекеттик улуттук жаратылыш паркынан Иле-Балхаш коругуна 30 кулан көчүрүлгөн.
Бул узак мөөнөттүү долбоордун негизги максаты - Иле дарыясынын дельтасында жана Түштүк Балхаш аймагында жапайы жаратылышта өз алдынча көбөйө алган туруктуу жолборс популяциясын түзүү.
