Суу ресурстары, айыл чарба жана кайра иштетүү өнөр жайы министрлиги күзгү жыйым-терим өнөктүгүнүн аяктап жаткандагы жыйынтыктарды жарыялады. Берилген статистикалык маалыматтарга таянган эксперттер өлкөдө азык-түлүк запастары боюнча олуттуу коопсуздук кору түзүлгөнүн белгилешет. Бул мамлекеттин социалдык-экономикалык туруктуулугун камсыз кылган негизги факторлордун бири болуп саналат. Быйыл жыйналган түшүмдүн көлөмү өткөн жылдагы көрсөткүчтөрдөн кыйла ашты. Бул өлкөнүн дүкөндөрүндө жана базарларында жашылча-жемиштер жеткиликтүү баада сатылышына шарт түзүшү керек.
Дыйкандар 2,5 млн тонна дан эгиндерин жана 965 миң тонна картошка жыйнашты. Жүгөрүнүн түшүмү өткөн жылга салыштырмалуу эки эсе көбөйдү. Жалпысынан дан эгиндеринин жыйымы 714 миң тоннага өстү. Азык-түлүк коопсуздугунун реестринде өзүнчө категорияга кирген жана эң маанилүү азыктардын бири саналган картошканын түшүмү боюнча да көрсөткүчтөр жакшырды. Расмий маалыматтарга ылайык, картошканын түшүмү 1,5 эсеге көбөйдү.
Министрликтин маалыматына караганда, жашылчалардын дүң жыйымы 891 миң тоннаны, ал эми бакча өсүмдүктөрүнүн түшүмү 240 миң тоннаны түздү.
Кант кызылчасын жыйноо иштери уланууда. Учурда айдоо аянттарынын үчтөн бир бөлүгүндөгү түшүм жыйналып, орточо түшүмдүүлүк гектарына 420 центнерди түзүүдө.
Өлкөнүн түштүк аймактарында пахта жыйноонун темпи өткөн жылдагы көрсөткүчтөрдөн эки эседен ашык жогорулады. Кампаларга 16 миң тоннадан ашык пахта жеткирилди.
Буудай өндүрүүнү көбөйтүү – негизги милдеттердин бири
Айыл чарба илимдеринин доктору, өсүмдүк өстүрүү жана топурак таануу боюнча окумуштуу Жамин Акималиев Кыргызстандын айыл чарбасында олуттуу өзгөрүүлөр болуп жатканын белгилейт.
"Бүгүнкү күндө өлкө азык-түлүк коопсуздугунун реестрине кирген алты түрдөгү азык-түлүк боюнча ички керектөөнү толук камсыздайт. Реестрге жашылча, картошка, сүт, эт, кант жана жумуртка кирет. Ал эми буудайга болгон муктаждыкты толук жабуу мүмкүн эмес. Өсүмдүк майына жана мөмө-жемиштерге болгон керектөөнү камсыздоодо да ушундай эле көйгөйлөр бар.
Ушундан улам буудай данын өндүрүүнү жылына 1 млн тоннага жеткирүү зарыл. Жыл сайын көрсөткүчтөр оң динамиканы көрсөтүп жатканын эске алганда, Кыргызстан бул максатка жакынкы келечекте жетише алат. Ата мекендик дан чарбасын өнүктүрүү — негизги милдеттердин бири. Буудайдын түшүмдүүлүгүн жана сапатын жогорулатуу багытында иш алып баруу зарыл.
Мен чет өлкөдө өндүрүлгөн үрөндөрдү себүүдөн баш тартууну сунуштайт элем. Өлкөбүздүн окумуштуулары чыгарган, түшүмдүүлүгү жогору өздүк сортторубуз бар. Бул үрөндөр кургакчылыкка, илдеттерге жана зыянкечтерге туруктуу, ошол эле учурда туруктуу түшүм берет.
Өсүмдүк майын өндүрүү боюнча абал кыйла татаал. Ошентсе да күн карама, сафлор, рапс, соя жана зыгыр сыяктуу май өсүмдүктөрүнүн айдоо аянттарын көбөйтүүгө мүмкүнчүлүктөр бар. Бул маселени да чечүүгө болот. Акыркы жылдары айыл чарба тармагындагы абал түп-тамырынан бери өзгөрүп жатат. Эң негизгиси, өзгөрүүлөр оң багытта жүрүүдө", – деп белгиледи Акималиев.
Айыл чарбасын өнүктүрүү жана экспорттук мүмкүнчүлүктөр
Айыл чарба тармагында жүргүзүлүп жаткан реформалар бүгүнкү күндө бул тармакты кайра жандандырууга мүмкүнчүлүк берүүдө.
Учурда өлкө негизги азык-түлүк түрлөрү боюнча ички керектөөнү камсыздап, бир катар багыттарда экспорттук мүмкүнчүлүктөрүн өнүктүрүүдө. Кыргызстандын жашылча-жемиштери өлкөнүн чегинен тышкары да кеңири таанылган брендге айланды.
Республикада айыл чарба продукцияларын кайра иштетүүчү комплекстер жана агрокластерлер түзүлүүдө. Ошондой эле ири жашылча-жемиш сактоочу кампаларга жана кампалык инфраструктурага болгон муктаждык өсүүдө.
Өкмөт бул багыттагы долбоорлорду ар тараптан колдоп, ички жана тышкы инвестицияларды тартууда.
