Соң-Көл – Кыргызстандын Нарын облусунда деңиз деңгээлинен 3016 метр бийиктикте жайгашкан бийик тоолуу көл. Бул өлкөдө чоңдугу боюнча экинчи орунда турган көл жана Борбор Азиядагы эң кооз жерлердин бири. “Соң-Көл” аталышын кыргызчадан “Акыркы көл” же “Акыркы көз жаш” деп которсо болот жана ага байланыштуу көптөгөн кооз жана таасирдүү уламыштар бар.
Табият жана сыйкырдуу жымжырттык
Көлдүн узундугу 29 чакырым, туурасы 18 чакырым, суусу таза жана тунук. Айлана-тегереги чексиз бийик тоолуу шалбааларга ээ.
Жайкысын Соң-Көл чыныгы жашыл өрөөнгө айланса, кышында муз менен карга оронот. Көлгө куйган чоң суулар деле жок. Ал ээриген карлар, булактар жана жер астындагы суулар менен толуп турат.
Каада-салт жана көчмөндөр турмушунун жери
Июнь айынан сентябрга чейин Соң-Көлдүн жээги көчмөндөр турмушунун борборуна айланат. Бул жерде боз үйлөрдө түнөп, ат минип, кымыз кошулган куруттан, ошондой эле кыргыз ашканасынын башка тамактарынан даам татууга болот. Саякатчылар жана туристтер бул жерди анын жымжырттыгы, мобилдик байланыштын жоктугу жана жаратылыш менен толук жуурулушуу мүмкүнчүлүгү үчүн баалашат.
“Эмнеден баштаарымды билбейм, Соң-Көл мени бир көргөндө эле өзүнө тартып алды. Сиз биринчи сезген нерсе – жымжырттык. Жөн гана ызы-чуунун жоктугу эмес, шамалдын шыбышы, жүрөгүңдүн согуусун уга турган чыныгы жымжырттык. Ал жерде баары башкача дем алат. Түнкүсүн мен буга чейин көрбөгөн миллиондогон жылдыздар чыгат. Мен боз үйдө уктадым. Ал жылуу жана жайлуу экен. Жергиликтүү чабандар өздөрүнүн окуялары менен бөлүшүп, кымыз менен сыйлашты. Чыныгы кыргыз маданияты - жандуу жана терең”, - деди Соң-Көлгө биринчи жолу келген турист Кайрат Орозалиев.
Фаунага бай
Көл ошондой эле аймактагы келгин канаттуулардын уя салган негизги жерлеринин бири катары белгилүү. Жайында бул жерден өрдөк, турна, каз жана башка сейрек кездешүүчү канаттууларды көрүүгө болот. Бул жер канаттуулардын маанилүү аймактарынын эл аралык тизмесине киргизилген. Жергиликтүү тургундардын айтымында, алар муну абдан баалап, фаунаны сактап калууга аракет кылышат.
Соң-Көл тууралуу легенда. Сүйүү жана кайгы көлү
Соң-Көл жаратылыштын керемети гана эмес, руху бар көл. Бул жерде анын келип чыгышы жөнүндө абдан белгилүү уламыштар көп.
Илгери-илгери ушул жерлерде Соңкул деген жигит жашаган экен. Ал эр жүрөк жана боорукер чабан болгон. Анын жүрөгү таңкы тумандай назик, тоо күнүндөй жарык болгон Күлайым аттуу кыз деп соккон. Алардын махабаты келечектеги көлдүн суусундай таза болчу. Бирок бир күнү жер бетинде согуш башталып, Соңкул мекенин коргоого жөнөйт. Ал салгылашта каза болгон. Муну уккан Күлайым Соңкул экөө жашоону кыялданган өрөөнгө келип ыйлайт. Анын көз жашы тынымсыз агып, өрөөндү толтурган. Сүйүүнүн, азаптын жана түбөлүк эстеликтин көлү болгон Соң-Көл ушундайча пайда болгон.
Жергиликтүү тургундардын айтымында, түнкүсүн суунун үстүнөн эки жаштын акырын шыбырашканын угууга болот.
Качан жана кантип баруу керек?
Соң-Көлгө барууга эң ыңгайлуу мезгил – июнь айынан сентябрга чейинки убакыт. Ал жолдор ачык, табият гүлдөп турган мезгил. Кышкысын карлуу ашуулардан улам көлгө дээрлик кирүүгө болбойт.
“Күн өткөн сайын Соң-Көлгө келген туристтердин, жымжырттыкты, эргүүнү, эркиндикти издегендерди көрүү кызыктуу. Ошого карабастан, көл бул жакка келгендердин бардыгына өз күчү менен бөлүшүп жаткандай”, - дейт турист Айдай Кожоева.
Турдун баасы Бишкектен
Бул жаратылыш кереметин ашыкча түйшүксүз көргүсү келгендер үчүн көптөгөн туристтик компаниялар Бишкектен 2 күндүк тур сунуштайт. Баага төмөнкүлөр кирет:
- эки тарапка ташуу;
- боз үйдө түнүү;
- тамактануу (эртең мененки тамак, кечки тамак);
- экскурсия баасы: киши башына 7000 сом.
Бул тур чыныгы көчмөн маданияты менен таанышууга, шаардын ызы-чуусунан тыныгууга жана жаратылыштан ырахат алууга эң сонун мүмкүнчүлүк.
Соң-Көл – жымжырттык, асман, шамал жана эстелик
Бул жер тынчтыкты, шыктанууну жана жаратылыш менен байланышты издегендер үчүн идеалдуу. Бул жерде эч кандай ызы-чуу жок, тарых угулат, ар бир тамчы суу байыркы уламышты сактап тургансыйт. Соң-Көл – күчтүүлүктүн жери. Бул жерге жок дегенде бир жолу келип, өзүңүздү угуп, жан дүйнөңүздү эс алтып, бул жер кандай кооз экенин эстеп калууга арзыйт.
“Бул сапардан кийин мен эмне үчүн Соң-Көлдү сүйүүнүн жана жымжырттыктын көлү деп атаганын түшүндүм”, - деп белгиледи “Кабар” агенттигинин кабарчысы.
