Кыргызстандын Эгемендүүлүгүнүн 35 жылдыгына арналган негизги майрамдык иш-чаралар быйыл 11-12-сентябрь күндөрү Талас шаарында президент Садыр Жапаровдун катышуусунда өтөт. Мааракеге карата шаарда жана облуста мамлекет башчысынын демилгеси жана колдоосу менен ишке ашырылып жаткан бир катар ири инфраструктуралык, социалдык, билим берүү жана маданий долбоорлордун курулушу аяктап калды. Бул тууралуу президенттин Талас облусундагы өкүлү Эрмат Жумаев "Кабар" агенттигине билдирди.
Анын айтымында, президент тарабынан негизги курулуш иштерин 10-сентябрга чейин аяктоо тапшырмасы коюлган. Андан соң объектилер пайдаланууга берилип, майрамдык иш-чаралардын алкагында салтанаттуу ачылышы өткөрүлөт.
"Учурда курулуш иштери кызуу жүрүп жатат. 10-сентябрга чейин бардык иштер толугу менен аяктап, объектилер пайдаланууга берилет. Ири объектилер президенттин катышуусунда ачылат", – деди Жумаев.
Ал негизги долбоорлордун катарында "Баластан" көңүл ачуучу борборун, "Манас Ордо" улуттук комплексин, "Чыңгыз Ааламы" мемориалдык комплексин, жашылча-жемиш жана буурчакты кайра иштетүүчү заводдорду, Талас мамлекеттик университетинин жаңы корпусун, 5 миң орундуу стадионду, "Акылман" президенттик лицейин, ошондой эле К. Нуржанов атындагы жаңыланган аллеяны атады.
Анын айтымында, жалпысынан Таластын инфраструктурасы олуттуу жаңыланууда.
Кайсы объектилер буга чейин пайдаланууга берилди?
Ыйгарым укуктуу өкүлдүн айтымында, мааракеге чейин Талас шаарында жана облуста бир катар объектилер пайдаланууга берилди.
Буга чейин министрлер кабинетинин төрагасы Адылбек Касмалиевдин катышуусунда Мамлекеттик ипотекалык компания тарабынан курулган көп кабаттуу үйлөрдүн салтанаттуу ачылышы өткөн. Мындан тышкары, шаарда жана ага жакын аймактарда асфальт жана бетон заводдору, ошондой эле кирпич чыгаруучу завод пайдаланууга берилүүдө.
25-июлда Талас шаарында жаңы борбордук парк ачылган. Аны курууга бюджеттен 165 млн сом бөлүнгөн. Парктын аймагында заманбап аттракциондор, жашыл зоналар жана жарыктандырылган аллеялар уюштурулган.
"Алардын баары акырындык менен пайдаланууга берилүүдө. Булар Эгемендүүлүк күнүнө карата бүтүрүүнү пландаган объектилер болчу. Алардын болжол менен 30 пайызы буга чейин аяктап, пайдаланууга берилди. Калган объектилер даяр жана майрамга карата пайдаланууга берилет", – деп белгиледи Жумаев.
"Баластан" балдар көңүл ачуучу борбору
Талас шаарында 2025-жылдын күзүндө башталган "Баластан" балдар көңүл ачуучу борборунун курулушу уланууда. Учурда объекттин даярдыгы болжол менен 85 пайызды түзөт. Жалпы аянты 6,5 гектарды түзгөн комплекс тогуз имараттан турат. Долбоордо заманбап аттракциондор, кинотеатр, боулинг, музейлер, лабиринттер, конгресс-зал, коомдук тамактануучу жайлар, ошондой эле чыгармачылык жана интеллектуалдык өнүгүү борборлорун куруу каралган.
Комплексте инклюзивдүү инфраструктурага өзгөчө көңүл бурулат. Анын аймагында майыптыгы бар балдар үчүн атайын оюн аянтчалары уюштурулат. Ошондой эле келгендерге кыргыз тилинде кызмат көрсөтө турган робот-гиддерди ишке киргизүү пландалууда.
Комплекс пайдаланууга берилгенден кийин 200дөн ашык жаңы жумуш ордун түзүү пландалууда. "Баластанды" Кыргызстандын Эгемендүүлүгүнүн 35 жылдыгына карата ачып, салтанаттуу иш-чараны президент Садыр Жапаровдун катышуусунда өткөрүү пландалууда.
"Манас Ордо" улуттук комплекси
"Манас Ордо" улуттук комплексинде да масштабдуу реконструкция иштери уланууда. Анын жалпы аянты 225 гектарды түзөт. Жаңы долбоордун алкагында музейдин аянты 450 чарчы метрден 1,5 миң чарчы метрге чейин кеңейтилет. Комплекстин аймагында административдик борбор, 300 орундуу конгресс-холл, улуттук стилдеги коттедждер, жайкы жана кышкы ашканалар, салтанаттуу иш-чараларды өткөрүү үчүн аянтчалар курулууда.
Мындан тышкары, 3,5 миң орундуу маданий борборду, соода-көңүл ачуу галереясын жана башка объектилерди куруу каралган.
Долбоор аяктагандан кийин комплекс күнүнө 10 миңге чейин конокту кабыл ала алат. Маалыматтарга ылайык, курулуш иштеринин даярдыгы болжол менен 85 пайызды түзөт. Долбоор аяктагандан кийин 200дөн ашык жумуш ордун түзүлүшү күтүлүүдө.
Төө буурчакты кайра иштетүүчү завод
Бакай-Ата районунда төө буурчакты кайра иштетүү жана экспорттоо боюнча ири заводдун курулушу аяктап калды. Ишкана Миң-Булак жана Боо-Терек айылдарынын ортосунда курулуп, Кыргызстандын Эгемендүүлүк күнүнө карата ишке киргизүү пландалууда.
Бүгүнкү күндө курулуш иштеринин болжол менен 80 пайызы аткарылды. Ишкана эл аралык стандарттарга жооп берип, төө буурчакты кайра иштетип, андан кийин Европа өлкөлөрүнө экспорттоого багытталат.
Долбоорго ылайык, продукцияны тышкы рынокторго чыгаруу үчүн зарыл болгон жабдууларга жана талаптарга өзгөчө көңүл бурулууда. Ишкана Талас облусунда өстүрүлгөн "Лопатка" аттуу ак сорттогу төө буурчакты кабыл алат.
Заводду курууга мамлекет тарабынан 200 млн сом бөлүнүп, анын ишин жолго коюуга дагы 800 млн сом каралган. Ишкананы түзүү зарылдыгы, анын ичинде аймакта төө буурчак өндүрүшүнүн өнүгүшү менен байланыштуу. Былтыр Талас облусунда төө буурчак 55 миң гектар аянтка себилип, жыйналган түшүмдүн көлөмү болжол менен 80 миң тоннаны түзгөн. Ошол эле учурда төө буурчактын сатып алуу баасы мурдагы жылдарга салыштырмалуу төмөн болгон.
Ишкананын ишке кириши жергиликтүү чийки затты кайра иштетүүнү жолго коюуга жана продукцияны экспорттоо мүмкүнчүлүктөрүн кеңейтүүгө шарт түзөт деп күтүлүүдө.
"Чыңгыз Ааламы" мемориалдык комплекси
Айтматов районунун Шекер айылында "Чыңгыз Ааламы" маданий-мемориалдык комплексинин курулушу уланууда. Объекттин даярдыгы болжол менен 85 пайызды түзөт.
Долбоор президенттин тапшырмасы менен ишке ашырылып, республикалык бюджеттен каржыланууда. Комплекстин курамында Чыңгыз Айтматовдун үй-музейи, китепкана, кинотеатр, мейманкана жана башка инфраструктуралык объектилер каралган.
Комплексти пайдаланууга берүүнү да Кыргызстандын Эгемендүүлүгүнүн 35 жылдыгына карата өткөрүү пландалууда.
Талас мамлекеттик университетинин жаңы кампусу
Президенттин колдоосу жана тапшырмасы менен ишке ашырылып жаткан дагы бир ири долбоор – Талас мамлекеттик университетинин жаңы беш кабаттуу корпусунун курулушу.
Имараттын жалпы аянты 5,6 миң чарчы метрди түзөт. Бүгүнкү күндө курулуш иштеринин болжол менен 90 пайызы аткарылды. Жаңы корпус заманбап окуу жабдуулары менен камсыздалып, студенттер үчүн кыйла ыңгайлуу шарттарды түзүүгө багытталат.
Объектти пайдаланууга берүүнү Кыргызстандын Эгемендүүлүгүнүн 35 жылдыгына арналган иш-чаралардын алкагында, мамлекет башчысынын катышуусунда өткөрүү пландалууда.
"Акылман" президенттик лицейи
Таласта президент Садыр Жапаровдун демилгеси менен курулушу башталган "Акылман" президенттик лицейинин филиалын ачууга даярдык иштери да аяктап калды.
18-августта билим берүү министри Догдуркүл Кендирбаева объекттин даярдык иштеринин жүрүшү менен таанышты.
Жаңы окуу жылында лицей 7-8-класстарга кабыл алынган 96 окуучуга эшигин ачат. Лицейдин жалпы долбоордук сыйымдуулугу 920 окуучуга ылайыкталган. Ошондой эле 168 орундуу жатакана каралган.
Лицейде билим алуу акысыз болот. Окуучулар лицейге Талас облусунан гана эмес, Кыргызстандын башка аймактарынан да кабыл алынат.
Борбордук стадион
Талас шаарында 5 миң көрүүчүгө ылайыкталган борбордук стадиондун курулушу аяктап калды. Курулуш иштери 2025-жылдын 9-апрелинде башталган, учурда анын даярдыгы болжол менен 75 пайызды түзөт.
Долбоордо чыгыш жана батыш трибуналары, оюнчулар үчүн бөлмөлөр, медиа жана VIP-зоналар, ошондой эле VAR системасы каралган. Мындан тышкары, футболчулар үчүн жатакана, ашкана жана административдик бөлмөлөр курулат.
Курулуш аянтчасында 300дөн ашык адам эмгектенүүдө. Стадионду пайдаланууга берүүнү да Эгемендүүлүктүн 35 жылдыгына карата өткөрүү пландалууда.
Нуржанов атындагы аллея
Эрмат Жумаевдин айтымында, Талас шаарында К. Нуржанов атындагы аллеяны реконструкциялоо иштери жүргүзүлүүдө. Анын айтымында, долбоор Кыргызстанда теңдеши жок объект болуп саналат.
Аллеяны реконструкциялоо иштери 2025-жылы президент Садыр Жапаровдун демилгеси жана жеке колдоосу менен башталган.
Аллеянын аймагында эс алуу зоналары, бутиктер, китепкана, воркаут аянтчалары, Wi-Fi зонасы, фонтан жана башка заманбап инфраструктура каралган. Ага жанаша жайгашкан турак үйлөрдүн жана соода объектилеринин фасаддары бирдиктүү архитектуралык стилге келтирилүүдө.
"Жаңыланган аллея Таластын эң кооз жерлеринин бирине айланып, эс алуу жана маданий иш-чараларды өткөрүүгө абдан ылайыктуу болот. Бул жерде шаар тургундары, туристтер жана коноктор үчүн ыңгайлуу шарттар түзүлүүдө", – деди Жумаев.
Жаңыланган аллеянын расмий ачылышы 11-12-сентябрда президент Садыр Жапаровдун катышуусунда майрамдык иш-чаралардын алкагында өтөт.
Таласка 30 электробус сатып алынат
Президенттин колдоосу менен Талас шаары жана облустун райондору үчүн Yutong маркасындагы 30 заманбап электробус сатып алынууда. Аларды лизингге алууга президенттин демилгеси менен бөлүнгөн каражаттын эсебинен 180 млн сом багытталган.
Өкүлчүлүктүн маалыматына караганда, электробустар толук кубатталгандан кийин 200 чакырымга чейин жүрө алат. Жаңы транспортту тапшыруу Эгемендүүлүктүн 35 жылдыгына арналган иш-чаралардын алкагында өткөрүлөт.
Шаарда 28 чакырым жаңы жол курулууда
Талас шаарында жалпы узундугу 28 чакырым болгон төрт жана эки тилкелүү жолдор курулууда.
Курулуш иштери Бердике баатыр, Атай Огонбаев, Оторбаев, Мырзалиев, Осмонкулов, Турдалиев, Шеркулов, Шамбетов, Манас, Үмөт Молдо, Мадиев жана Чубак Сатаев көчөлөрүндө жүргүзүлүүдө.
Долбоорлорду ишке ашырууга президенттин Турукташтыруу фондунан 1 млрд сомдон ашык каражат бөлүнгөн. Мындан тышкары, 2024-2025-жылдары президенттин колдоосу менен Талас шаарында 30 чакырым жол жана 56 чакырым тротуар курулган.
Шаар жана облустун инфраструктурасы жаңыланууда
Мааракелик датага даярдыктын алкагында Талас шаарындагы 70 көп кабаттуу үйдүн жана мамлекеттик мекемелердин сырткы көрүнүшү жаңыланууда. Иштер президенттин тапшырмасы менен жүргүзүлүп, ага каражат Турукташтыруу фондунан бөлүнгөн.
Кыргызстан менен Казакстандын чек арасындагы "Чоң-Капка" өткөрмө пунктун масштабдуу реконструкциялоо иштери аяктады. Долбоор президенттин тапшырмасы жана колдоосу менен ишке ашырылды. Өткөрмө пункттун аймагына жана ага кирүүчү жолдорго асфальт төшөлүп, жол белгилери түшүрүлдү. Кирүү жана чыгуу тилкелеринин саны экиден төрткө көбөйтүлдү.
Мындан тышкары, шаарда 4,2 миң адамга ылайыкталган борбордук мечиттин курулушу уланууда. Учурда объекттин даярдыгы болжол менен 85 пайызды түзөт.
Өтмөктөн Талды-Булакка чейинки тилке жарыктандырылат
Жол кыймылынын коопсуздугун жогорулатуу максатында Өтмөк ашуусунан Талды-Булакка чейинки жол тилкесине жарык орнотуу иштери жүргүзүлүүдө.
Жумаевдин айтымында, жарыктандыруу жүргүзүлүп жаткан тилкенин узундугу 37 чакырымды түзөт. Деңиз деңгээлинен 3,3 миң метр бийиктикке чейин көтөрүлгөн Өтмөк ашуусу жолдун татаал тилкелеринин бири болуп саналат. Бул жерде жарыктандыруу өзгөчө кыш мезгилинде, анын ичинде кар бороон учурунда жол кыймылынын коопсуздугун жогорулатууга багытталган.
Ошондой эле трассанын жанына айдоочулар жана жүргүнчүлөр үчүн кафе жайгашкан эс алуу жайын куруу пландалууда.
Жарыктандыруу системасын толугу менен бүтүрүп, сентябрь айынын башына чейин пайдаланууга берүү пландалууда.
Майрамдык иш-чаралар 11-12-сентябрда өтөт
Эрмат Жумаев белгилегендей, бул долбоорлордун бардыгы Таласты өнүктүрүүгө жана аймакты Кыргызстандын Эгемендүүлүгүнүн 35 жылдыгына даярдоого багытталган масштабдуу иштердин алкагында ишке ашырылууда.
Эскерте кетсек, мааракеге арналган негизги майрамдык иш-чаралар 11-12-сентябрда Талас шаарында президент Садыр Жапаровдун катышуусунда өтөт.
Ал эми Эгемендүүлүк күнүндө – 31-августта майрамдык иш-чаралар өлкөнүн бардык аймактарында уюштурулат.
