28/05 23:11
 

AEB’ye Katıldıktan Sonra Rusya ve Kazakistan’daki Kırgız Göçmenlerin Durumu

AEB’ye Katıldıktan Sonra Rusya ve Kazakistan’daki Kırgız Göçmenlerin Durumu

Kırgızistan’ın Avrasya Ekonomik Birliği’ne (AEB) katılımı, Kırgızistanlı göçmen işçilere ek avantajlar sağladı. Yeni şartlar AEB üyesi ülkelerin topraklarında onların yasal statülerini kökten değiştirdi.

Kırgız göçmenler şimdi ayrıcalıklardan yararlanıyor, bu ayrıcalıklar çerçevesinde işverenler ile sözleşme yapmak için hiçbir kota yok ve ek izin belgesi almaya gerek yok. Zamanında bu işlemler çok zaman ve finansal maliyet gerektiriyordu. Kırgızistanlı göçmen işçiler Birliğin diğer üye ülkelerinin vatandaşları ile eşit olarak iş başvurusunda bulunabilirler. Şimdi Kırgızistanlı göçmenlere çalışma izni gerekmiyor. Onların aile üyelerinin de 30 güne kadar bulunduğu yerde kayıttan muaf tutulması önemlidir. Daha önce bu süre Rusya’da 7 gün, Kazakistan’a 5 gündü. Bu ise göçmenlere işveren ve konut bulma, ülkede kalış süresi kurallarını çiğnememe ve kara listeye düşmeme fırsatı veriyor.

Göçmenlerin ve onların aile üyelerinin kalış süresi iş sözleşmesinde belirleniyor. Daha önce üçüncü ülke vatandaşları sadece 2 yıl çalışabiliyordu, bu süre AEB vatandaşları için kaldırıldı. Başka bir deyişle, bir ya da iki yıl için iş sözleşmesi yapıldığında Kırgızistanlı göçmenlerin kalış süresi uzatılacak. İş sözleşmesi tamamlandığı durumda, göçmen işçiye 15 gün içinde başka işverenle sözleşme yenileme hakkı veriliyor.

Eskisi gibi, ülkeden çıkış yapmaya ve tekrar giriş yapmaya, yasallaştırmanın bu türüne para harcamaya gerek kalmadı. Şimdi yeni iş sözleşmesi yapmak ve onu yetkili organda ilgili kurallara göre onaylamak yeterlidir.

Ayrıca, Kırgızistan’ın AEB’ye katılım anlaşmasının 98. maddesi uyarınca, ülke vatandaşlarına ve onların aile üyelerine eşit sosyal koşullar oluşturuluyor. Sosyal güvenlik için kıdem tanınıyor. Ayrıca, anlaşmanın 10 nolu bir uygulaması var, onda acil ve acil ücretsiz yardım dahil olmak üzere tıbbi yardım sağlama düzeni belirtiliyor.

Ülkenin AEB’ye katılımı, insanları ülkeden çıkmaya ittiğini belirtmek gerekiyor, Rusya ve Kazakistan’a giden vatandaş sayısı arttı. 2015 yılının başında Rusya topraklarında 502 bin Kırgızistan vatandaşı bulundu, bu ise 2014 yılının başına karşılaştrmalı 58 bin daha azdır. Ortak ülkelerdeki kriz ve devalüasyon bu ülkelerde göçmenlerin çalışmasının kârsız hale gelmesine neden oldu ve birçoğu ülkeye dönmeye karar verdi. Ancak, AEB’ye katıldıktan sonra ve yukarıda bahsedilen ayrıcalıkların sağlanması ile Kırgızistanlı göçmen sayısı tekrar artmaya başladı ve günümüzde Rusya’da 573 bin kişi bulunuyor. Bu eğilim sadece Kırgızistan vatandaşları arasında görülüyor, komşu ülkeler için ise ters eğilim söz konusudur.

Siyasi analist Mars Sariyev’in söylediğine göre, 9 ayda AEB toprakarında çalışan Kırgızistanlıların sayısı % 8’e arttı, aynı dönemde Özbekistanlı ve Tacikistanlı göçmen işçilerin sayısı % 16-18 oranda azaldı.

Kırgızistan’ın Moskova Büyükelçiliği Konsolos Yardımcısı Samat Toktobolotov’un belirttiği gibi, Tacikistan ve Özbekistan’ın vatandaşları arasında bazı göç düşüşü belirdi, bunun sınır dışı edilme, zorlaştırılan yasallaştırma işlemleri, patent, çalışma izni alma, kapsamlı test geçişi ile ilgili olduğu apaçık ortada.

Buna ek olarak, Kırgızistan vatandaşlarının Rusya ve Kırgızistan’a göç artışı, AEB’ye katılırken Rusya topraklarına girişi yasaklanan kişilerin listesini azaltmayı başarmaktan kaynaklanmaktadır. 2014 yılının başında “kara liste”ye 194 bin Kırgızistan vatandaşı dahil edilmişti, yıl sonuna kadar bu sayı 76 bine düşmüştür. Başka ülkelerde tam tersine, kara listedeki kişilerin sayısı arttığı görülmektedir.

Sariyev, “Şu anda göçmen işçilere “işçiler” deniliyor. Ayrıca, bu ya da öbür nedenle kara listeye düşen vatandaşlarımızın sayısını azaltma devam ediliyor. Vatandaşlarımız yurt dışında artık Rus dil bilgisi sınavı vermiyor, iş patenti, sağlık poliçeleri satın almıyor ve AEB topraklarında 30 gün kayıtsız bulunabiliyor.” diye belirtti.

Rusya’da giden Kırgızistan vatandaşlarının yeri dolduruluyorsa, Kazakistan’da ise artış görülüyor. Daha önce, Kazakistan’da yaklaşık 75-78 bin Kırgızistan vatandaşı vardı, Ocak 2016 itibariyle orada yaklaşık 115 bin vatandaş bulunuyor.

Ancak, Kırgızistan’ın Avrasya Ekonomik Birliği’nin tam üyesi olmasına ve Birlik üyesi ülkelerden birinde 30 gün süreyle zorunlu kayıt olmadan ikamet etme hakkı hakkında belge imzalamasına rağmen, göçmen işçiler belirli zorluklar yaşamaya devam ediyor. Konu hakkında Cogorku Keneş Başkanı Çınıbay Tursunbekov, Rusya Federasyonu Federal Meclisi Devlet Duması Başkanı Sergey Narışkin ile St. Petersburg’da yaptığı görüşmede dile getirdi.

Tursunbekov’un yaptığı açıklamaya göre, ülkelerin ikili ilişkileri güven ve dostluğa dayanmaktadır.

Cogorku Keneş Başkanı, “Kırgızistan’ın AEB’ye katılımıyla ekonomik büyüme ve yatırım çekme için yeni fırsatlar açılıyor, ama aynı zamanda, çözülmesi gereken sorunlar var.” diye sözlerine ekledi.

Devlet Göç Servisi Başkan Yardımcısı Almazbek Asanbayev’in söylediği gibi, gerçekten de, Kırgızistan’ın AEB’ye katılımından sonra birçok bürokratik sorunlar kaldırıldı, ancak Kırgızistanıların karşı karşıya geldiği sorunlar hala var.

Asanbayev, “Öncelikle, Kırgızistan’ın AEB’ye katılımından sonra Rusya’da Kırgızistanlı göçmen işçilerin sayısı 70 bine ulaştığını belitmek istiyorum. Hem de Kazakistan’a göç artışı görülüyor, yani, tüm bunlar krize rağmen oluyor. Fakat, Birlik üyesi ülkerde kalış işlemlerini basitleştirme dışında, çözülmemiş iki ana sorun var.” dedi.

Asanbayev’in kaydettiğine göre, birincisi, ittifak ülkelerde vicdansız işverenler tarafından Kırgızistan vatandaşlarının emeğinin sömürülmesi devam ediyor. Devlet Göç Servisi Başkan Yardımcısı şu ifadeleri kullandı:

“Göçmenler sıkça hileyle işe alınıyor, sonra onların pasaportlarını ele geçiriyorlar ve insanlar tuzağa düşüyor. Bunun en şaşırtıcı tarafı, sonuçta yine sömürülenler suçlu bulunuyorlar. İkinci sorun, sözde kauçuk daireler. Yasaya göre, göçmen iş yerinde kayıt olabilir, ama daha sonra başka bir yere taşınabilir. Ama burada yine garip bir durum, daireyi yasadışı kiraya veren taraf değil, orada yaşayanlar sorumluluğa çekiliyor. Böylelikle, kara liste artıyor. Bu nedenle, ülke bu soruna dikkat etmeli ve başka ülkedeki vatandaşarının haklarını korumalı.”

Başka ülkelerin para havalelerindeki % 50 düşüşün gözlemlenmesi de önemli bir gerçektir. AEB’ye katılmadan önce, Kırgızistan’da benzer bir durum vardı. Eğer 2014 yılında fark % 45.5 oranda ise, entegrasyon birliğe katılımın 6 ayının sonucunda bu fark % 27,3 oranı oluşturdu. Vatandaşların AEB üyesi olmayan ülkelerin vatandaşlarına kıyasla yüksek ücretli işlere geçmekte oldukları anlaşılıyor. Ev sahibi üşkelerde yasadışı sektörden ikamet etmenin ve çalışmanın yasal durumuna geçişi görülüyor.

Ekonomi Bakanlığı, “Eğer ülke AEB’ye katılmazsa, o zaman entegrasyon birliğe katılmayan ülkelerdeki gibi havalelerdeki düşüş daha çok olurdu,” diye açıkladı.

AEB’ye katıldıktan sonra Kırgız göçmenlerin ortak işgücü piyasasında işçi ve çalışanlar haline gelmesi dikkat çekicidir. Bu ise Rusya ve Kazakistan’da çalışan Kırgız diasporalarının kendi faaliyetlerini yurttaşların yerleşme ve yasal güvenliği, ev sahibi ülkenin toplumuna adaptasyonu, kendi dil ve kültürünü koruması gibi konulara yönlendirmesini sağlayacak.

Sonuç olarak, entegrasyon birliğe katılımın birinci aşamasında Kırgızistanlı göçmenlerin birçok temel sorunlarının çözülmesi, hem de yasal ve ahlaki güvenlik açısından onların güvenliğinin sağlanması, Kırgızistan’ın seçtiği yolun doğruluğu ve diğer avantajların ülke vatandaşlarını sadece sevindieceği ve ülkenin çok yönlü gelişmesini teşvik edeceği hakkında söz hakkı veriyor.

Ermek Abdrisayev, “Kabar” Kırgız Milli Haber Ajansı

Tüm makaleleri göster

  • print
  • Facebook'ta paylaş
  • Twitter'de paylaş
  • В Контакте'de paylaş
  • LiveIntInternet'te paylaş
  • Одноклассники'de paylaş
  • Live Journal'da paylaş
  • Мой Мир'de paylaş
  • anticorr
  • MSZN