23/04 21:43
 

AEB’de Ortak Para Birimi Kabul Edilecek mi?

AEB’de Ortak Para Birimi Kabul Edilecek mi?

Kazakistan Cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev 1994 yılında Avrasya’da ortak para birimi kabul etme fikrini dile getirmişti. O andan beri, önce Gümrük Birliği, daha Sonra Avrasya Ekonomik Birliği (AEB) kurulana kadar on yıldan fazla zaman geçti. Faaliyete geçen Avrasya birliği, AEB kapsamında tam ekonomik birlik kurulmasını tamamlamak, kendi topraklarında mal, hizmet ve sermayenin serbest dolaşımını sağlamak gerektiğini gösterdi. Ayrıca, ortak para, kredi, vergi politikası, tutarlı döviz kuru gibi konularda AEB ülkelerinin merkez bankalarının uzlaşma konusunu çözmek gerekiyor. Bütün bunlar olmadan, AEB ülkelerinin topraklarında ortak para birimi kabul etme konusu soru işaretletiyle kalıyor.

Ayrıca, 2014 yılında Avrasya Ekonomik Komisyonu (AEK), 2025 yılında ortak finansal piyasa oluşmasına kadar AEB kapsamında ortak para birimini kabul etmenin hiçbir anlamı omadığını bildirdi. AEK üyelerine göre, birlik toprağında ortak para birimini kabul etme zorlukları ulusal para ve ulusal ekonomilerin dış koşullara, özellikle, petrol piyasasının dinamiğine farklı tepki göstermeleri ile ilişkilidir.

AEK’nin gösterdiği nedenler, ekonomik kriz, hem de Rusya’ya karşı uygulanan yaptırımlar ortak para kabul etme konusunu erteleyebildiler.

Üstelik, bu inisiyatife komşu Kazakistan ve Belarus’ta, hatta Rusya’nın kendisinde bir sürü insan karşı çıkıyor.

Para dolaşımının potansiyel piyasası 180 milyon kişiyi aştığını, üye ülkelerin GSYİH’nın toplam hacmi 2 trilyon ABD dolarından fazla olduğunu belirtmek gerekiyor.

Ancak, Rusya Devlet Duması Dış İlişkiler Komitesi üyesi Roman Hodyakov yakında Rusya Maliye Bakanı Anton Siluanov’a ortak para birimi kabul etme önerisinde bulundu.

Russkaya Planeta haber portalı, Hudyakov’un konuşmasından alıntı yaptı:

“Bize dost ülkeler ile birlik içinde ortak para uygulama fikrini defalarca ele aldık, ama her defasında tartışmalarla sona erdi. Rusya Devet Başkanı ile bağlantı kurduğumuzda, bu konu bir kez daha gündeme getirildi. Açıkçası, ekonomik zorluklar, özellikle, Ruble ile ilgili sorunlar bağlamınd bu konu birçoklarını endişelendiriyor. Bu nedenle, tartışmalara son vererek, ilk önce nereye hareket edeceğimizi ve paranın hazır olabileceği tahmini süresini gösterebilecek strateji geliştirmeliyiz. Bu tür önlemleri uygulamanın etkinliği çok yönlüdür, ancak onun başlıca hedefleri arasında, böyle para birimini kabul etmek bize şimdi Amerikalı ve Avrupalı ortaklarımızın aldıkları maaş ve ödenekleri kendi kazançlarımız yapmamıza yardımcı olacağını belirtmek istiyorum. Sözleşmelerimizin faizleri bütçelerimize gidecek. Bu, şüphesiz, bugün için doğru ve günceldir.”

Rusya Başbakan Yardımcısı İgor Şuvalov, AEB ortak para birimini kabul etmenin kaçınılmaz olduğunu ve bu projenin uygulanması çok kısa zamanda tamamlanabileceğini vurguladı.

Avrasya ortak para birimini Nursultan Nazarbayev dışında Belarus Devlet Başkanı Alexander Lukaşenko da destekledi.

Ancak, ortak para birimini kabul etme konusu değişiksiz kalıyor ve birçoklarının söyledikleri gibi, yakın gelecekte çözülmeyecek.

Başbakan Yardımcısı Oleg Pankratov, bunun şimdi imkansız olduğunu söyledi.

Pankratov, “Ülkelerin ekonomilerinde fark çok büyük (hem hacim, hem de yapı bakımından). Bu konu uzun vadede ele alınabilir ve kararın olumlu olacağı kesin değil.” dedi.

Pankratov, eski Başbakan Birinci Yardımcısı Aalı Karaşev’in AEB kapsamında ortak para birimi kabul etmek gerektiği hakkında RİA Novosti’ye aktarılan sözleri ile ilgili olarak, onun sözlerinin yanlış yorumlandığını kaydetti.

Pankratov, “Gazeteciler Başbakan Birinci Yardımcısı’nın sözlerini tam olarak doğru yorumlamadılar.” diye açıkladı.

Kırgız iktisatçı Keneşbek Alimbekov da benzer görüştedir.

Alimbekov, Sputnik Kırgızistan ajansına verdiği röportajda, “Her şeyden önce ekonomi düzeylerini dengelemek gerekiyor, bunun için de her ülke kendi para ve kredi politikasını yürütmeli, bu ise ortak para birimi ile mümkün değil. Para konularında bağımsızlık, ekonomiye itki vermeye yardımcı olacak.” ifadelerini kullandı.

Siyaset bilimci Mars Sariyev’in yaptığı açıklamaya göre, Kazakistan böyle bir adım atmayacak.

Eskper Sariyev, “Sözler, sözler... Ancak işlerin ayrıntılarına gelince...” diye kaydetti.

Buna Kazakistan Cumhurbaşkanı’nın basın sözcüsü Dauren Abayev’in ortak para birimi söz konusu olmadığını defalarca bildirmesi işaret ediyor.
Rus eksperleri de benzer görüşlerini dile getirdiler.

Çağdaş Gelişim Enstitüsü Finans ve Ekonomi Bölüm Başkanı Nikita Maslennikov, ortak Avrasya para birimi kabul etme fikrinin yakın gelecek için imkansız bir hayal olduğunu düşünüyor.

Maslennikov, “AEB kapsamında parasal birliğin boyutu çok farklı seçenekler sunar. Ortak para oluşturmak için muhtemelen, onlarca yıl gerekecek. Şu anda ortak sermaye piyasası, ortak para politikasını koordine etme konularıyla meşgul olmak daha günceldir.” dedi.

Avrasya para birimini yakın gelecekte kabul etmenin olanaksız olduğu görüşünü yabancı siyaset bilimciler de destekliyor.

İngiltere eski Dışişleri Bakanı Jack Straw, bir ülke dışında ortak para birimi kabul etme fikrini “çılgınca” olarak niteledi. Zakon.kz haber portalı bildirdiğine göre, Straw bu hakkında görüşünü Astana’da XIII. Avrasya Medya Forumu sırasında dile getirdi.

Zakon.kz portalı, Straw’nun forumda yaptığı konuşmasından alıntı yapıyor:

“Avrupa’da krizle karşı karşıya gelmemizin nedenlerinden biri Euro ile ilgilidir. Ben bir ülke dışında ortak para uygulanmasına karşıyım. Bu, Avrupa’da çok güçlü sorunlar yaratan çılgın, kibirli bir fikirdir. Ancak, bu ortak piyasa sorunları onun varlığına son verme yoluyla çözüleceği anlamına gelmez. İngiltere’nin Avrupa Birliği’nden çıkması ortak para biriminin çöküşüne yol açacağını sanmıyorum, ama Avrupa’daki riske belirsizlik katacak.”

Yukarıda bahsedilenler ve diğer objektif nedenler, AEB kapsamında ortak para birimi kabul edilmesinin yakın gelecekte beklenmediğini bir kez daha gösteriyor. Aynı zamanda, bu inisiyatifi gerçekleştirmede diğer ülkelerin, özellikle de Avrupa Birliği’nin deneyimini göz önünde bulundurmak gerekiyor.

Ermek Abdrisayev, Kabar ajansı
 

Tüm makaleleri göster

  • print
  • Facebook'ta paylaş
  • Twitter'de paylaş
  • В Контакте'de paylaş
  • LiveIntInternet'te paylaş
  • Одноклассники'de paylaş
  • Live Journal'da paylaş
  • Мой Мир'de paylaş
  • anticorr
  • MSZN